E-mail        Print        Font-size  
  • SỐ PHẬN NHỮNG KÝ HỌA

    Lê Trí Dũng - Nuôi lợn trên chốt. 1973. Ký họa





    Ký họa – vốn là một thể loại thường được dùng làm tư liệu để phác thảo mẫu trước khi dựng thành tranh lớn. Nhiều họa sĩ dùng nó phác mẫu nhân vật rồi sắp xếp thành bố cục.

    Ở Việt Nam, do trải qua những cuộc chiến tranh kéo dài, trong hoàn cảnh vô cùng khó khăn của sinh tồn, ký họa vô tình trở thành vũ khí lợi hại để người vẽ ghi chép lại cuộc chiến đấu khốc liệt. Người họa sĩ tận dụng bút lông, màu nước, bút chì, bút sắt, bút bi, phấn màu, sáp màu, mực nho... Những lúc khó khăn, còn dùng cả than củi, gạch non, thuốc đỏ cứu thương và xanh êtylen... Thực sự, những bức ký họa đã góp phần rất lớn trong công cuộc giải phóng dân tộc.

    Nhưng chúng ta cũng trải qua nhiều số phận khác nhau

    Vinh quang và cay đắng !

    Tôi nghĩ! Chả thể nào kể hết các số phận của chúng - chỉ có thể đơn cử thôi. Năm 2015, tôi được nhà phê bình Phan Cẩm Thượng tặng cho một tập sách dày về danh họa Tô Ngọc Vân, trong đó rất nhiều ký họa. Thực sự tôi rất thích xem ký họa hơn là xem tranh, bởi tính chất sống động của nó, những chỗ cần nhấn, những chỗ buông bỏ... Trong những bức ký họa “thâm diễn” thì mê hồn... Sau này, xem ký họa của nhiều họa sĩ khác tôi rút ra: Ký họa thế nào thì con người thế ấy! Dường như nó biểu lộ rất nhiều về tài năng và nhân cách người vẽ!



    Một số ký họa được in trong cuốn sách của trường Đại học Quốc gia Singapore mang tên
    "NUS Museum tập ký họa và tranh cổ động của ông Đại sứ cũ tại Việt Nam: Parameswaram"




    Lê Trí Dũng - Du kích Gio Linh. 1973. Ký họa


    Vì cuộc chiến tranh quá dài và gian khổ! Hành quân liên miên hết chiến dịch này đến chiến dịch khác – ký họa cũng phải chịu số phận cùng người lính, trong ba lô đầy quân trang, súng đạn, người lính vẽ phải kèm theo cuộn tranh và cặp vẽ, ống bút, tới giờ này tôi còn giữ được ống đựng tranh của cha tôi- họa sĩ Lê Quốc Lộc bằng ống đạn Bazôka do Pháp chế tạo... Nhiều họa sĩ mang ký họa chịu những trận bom - cháy xém. Nhiều ký họa bị cuốn theo những dòng lũ như họa sĩ Hoàng Thượng Lân, Hà Xuân Phong. Sau chiến tranh, nhiều họa sĩ trong đời sống khó khăn của bao cấp đã để mối xông nhiều ký họa... Ký họa nhiều lúc bị coi thường và bỏ quên một cách vô tình. Nhà sưu tập tranh người Thái Lan Tira đã “nhặt” được hàng trăm ký họa Việt Nam sau nhiều năm lưu lạc, hẩm hiu của chúng.

    Chúng ta - bên cạnh cái không nhìn ra nhược điểm của mình! Cũng kèm theo không bao giờ nhìn thấy cái hay của mình! Những bức ký họa trực tiếp trong máu lửa. Thời bao cấp được bán với giá rẻ mạt để cứu đói. Đôi khi giá chỉ bằng ba bát phở...!



    Một số ký họa được in trong cuốn sách của trường Đại học Quốc gia Singapore mang tên
    "NUS Museum tập ký họa và tranh cổ động của ông Đại sứ cũ tại Việt Nam: Parameswaram"



    Tháng 9, năm 2015, con rể tôi nghiên cứu tại trường Đại học Quốc gia Singapore có tặng tôi một tập sách. Tập sách giới thiệu về cuộc chiến tranh Việt Nam qua những bức ký họa... Xem xong, một cảm giác tiếc nuối ngập tràn. Dường như những bức ký họa đẹp nhất của các họa sĩ Việt Nam đã bay đi để làm một nhiệm vụ duy nhất: cứu đói thời bao cấp! Chủ của cuộc triển lãm lớn (và vựng tập sách đó) chính là Viên đại sứ Malaysia tại Hà Nội thập kỷ 80 của thế kỷ trước: Ngài Parameswaram. Ngay ngày đó, cách đây 30 năm, ông đã nhìn ra giá trị của những bức ký họa... Chả biết các họa sĩ khác nhau thế nào nhưng chính tôi đã mục kích họa sĩ Quang Sơn bán cho ông nhiều ký họa với giá rất rẻ. Cuộc triển lãm kéo dài cả năm 2016 tại Bảo tàng trường Đại học. Qua đó, nhân dân thế giới sẽ có dịp “ngắm” lại những ngày tháng oai hùng trong quá khứ của nhân dân Việt Nam... Để so sánh với Việt Nam ngày nay! Tất nhiên, những ai muốn sở hữu những bức ký họa đó (tranh có bán) chắc chắn sẽ với giá... không rẻ!

    Chả phải chỉ những bức ký họa, những bức tranh cũng thế... nó cũng giống như số phận những con người: khéo quảng cáo lăng xê, khéo kéo bè kéo cánh, ầm ĩ với các phương tiện truyền thông... thì sẽ qua mặt được khối đại gia thích tỏ ra nhiều văn hóa, và ngược lại!

    Do điền kiện khuôn khổ bài viết, xin giới thiệu với bạn đọc một vài hình ảnh từ cuốn sách của trường Đại học Quốc gia Singapore mang tên “Nus Museum tập ký họa và tranh cổ động của ông Đại sứ cũ tại Việt Nam: PARAMESWARAM.

    Lê Trí Dũng

Share:         LinkHay.com