E-mail        Print        Font-size  
  • CUỘC RƯỢT ĐUỔI CỦA HỘI HỌA

    NGUYỄN VĂN CHUYÊN - Rừng nhiệt đới. 2014. Sơn mài. 60x80cm








    Nhiều người coi lao động nghệ thuật như một cuộc hành trình đầy gian khổ nhưng vĩ đại, ca tụng đó là một công việc lớn lao đặc biệt. Nhưng họa sĩ Nguyễn Văn Chuyên thì khác, anh nói về nó một cách nhẹ nhàng: “Vẽ tranh, với tôi giống như một cuộc đi săn”.

    Tuy nhiên Nguyễn Văn Chuyên thừa nhận niềm hạnh phúc ngọt ngào mà cuộc “săn” ấy để lại trong mình. Giống cái cảm giác mà anh từng có khi thuở nhỏ theo ông nội và bố vác súng săn vào rừng rượt đuổi những con thú. Ông nội dạy anh cách ngắm bắn, cách chọn điểm bắn thích hợp với từng con mồi, cách yên ắng chờ đợi và lựa thời điểm bóp cò, cách phòng thủ và xử lý khi gặp một con thú bị bắn trượt hay đang giận dữ vì bị thương… Ông nội cũng dạy anh rằng, cái cảm giác hồi hộp đến ngộp thở chính là điều một kẻ đi săn thực thụ bị lôi cuốn, chứ không phải chiến lợi phẩm cuối cùng của chuyến đi săn. Khi đã trở thành một họa sĩ, Nguyễn Văn Chuyên biết rõ cảm giác ấy khi vẽ. Trong lúc vẽ, anh thấy mình đang run lên vì quan sát và nắm bắt con mồi. Những mảng màu phủ xuống mặt vải giống như từng bước chân rón rén của con thú. Chúng có thể tiến gần hơn đến anh, có thể lẫn vào đám lá rậm che ngang tầm mắt, cũng có thể chúng sẽ biến mất, rất nhanh, chẳng để lại dấu vết gì. Người họa sĩ phải nắm bắt tất cả từng cử động nhỏ nhất của chúng, phải sẵn sàng cho một điểm bắn. Và đôi khi, phải sẵn sàng cho cả sự thất bại. Sự khuất phục hay biến mất của con mồi chỉ là một phần của cuộc chơi, niềm hạnh phúc trong lúc rượt đuổi nó mới là cứu cánh.

    Một điều rất đáng tiếc là trong khi khẳng định tính quan trọng của nghệ thuật đối với đời sống, chúng ta thường nhầm lẫn mà coi luôn việc sáng tạo nó ắt hẳn gắn liền với một tinh thần, ý thức nghiêm cẩn đến mức hệ trọng. Nghệ thuật luôn là một thứ trò chơi, và chính tính chất trò chơi đã tạo cho nó vẻ quyến rũ mà bất cứ kẻ nào quá nghiêm cẩn, quá thận trọng không bao giờ có thể trở thành nghệ sĩ hay có thể thưởng thức được.


    Họa sĩ Nguyễn Văn Chuyên

    Nguyễn Văn Chuyên nói, giống như lúc đi săn, phút giây quan trọng nhất không phải lúc con mồi trúng đạn, mà là lúc thợ săn quyết định bóp cò. Vẽ tranh cũng vậy, khi ý tưởng chín muồi, bàn tay người họa sĩ phải quyết định từng nét vẽ dừng lại ở đâu. Nếu là sơn mài thì đó là thời điểm họa sĩ dừng mài lại ở độ dày mỏng ấy của sơn để thấy được vẻ đẹp hoàn mĩ của bức tranh mà trước đó và sau đó sẽ không có được. Theo Nguyễn Văn Chuyên, thành công của tác phẩm gần như được biết vào chính thời khắc này. Nếu không hài lòng, anh sẵn sàng xóa bỏ bức tranh để vẽ lại từ đầu, dẫu trước đó đã dồn bao nhiêu công sức và tâm huyết.

    Và hội họa trừu tượng nuôi dưỡng những con thú nhanh lẹ và biến ảo nhất. Nguyễn Văn Chuyên tìm đến nó bởi anh thích sự chuyển động khó đoán định của cảm xúc, thích sự biến hóa khôn lường của hiện thực vốn không thể bị định tính bằng bất cứ một hình dạng cụ thể nào, thích cái phiêu diêu và thậm chí cả sự khó khăn của cuộc chơi. Trong nhiều bức tranh vẽ theo lối trừu tượng của mình, người họa sĩ đã giải phóng sắc màu và cảm xúc khỏi sự trói buộc của những hình dạng vật chất cụ thể, để chúng được tự do thâm nhập vào thế giới của vô thức, nơi khởi nguồn của những bí ẩn. Công việc của người họa sĩ là ở đó, anh mở ra căn phòng bí mật nơi sự đồng vọng của các sắc màu sẽ dẫn dụ con người vào thế giới còn hoang sơ của tâm thức.

    Dường như thẳm sâu trong anh cũng là một con thú, và cuộc chơi của anh với nghệ thuật về khía cạnh nào đó cũng là trò chơi tìm kiếm chính mình, là sự săn đuổi chính mình. Trong cái thế giới đầy tiện nghi mà chúng ta đang sống, con người đang dần đánh mất bản năng. Họ luôn gắng sắp xếp mọi thứ vào trong một trật tự định sẵn, của sự tiện ích, an toàn, mà quên đi rằng dẫu không sống trong rừng rậm hoang sơ chúng ta vẫn thường xuyên phải đối mặt với những nguy hiểm rình rập. Họ quên bẵng nỗi lo của con mồi đang ngơ ngác giữa đại ngàn, sự hồi hộp của kẻ mạnh đang núp sau vòm lá chờ thời cơ thuận lợi để tiến tới, quên bẵng mất nỗi hoan hỉ của kẻ trong cuộc mà mỗi một giờ khắc trôi qua đều có thể trở thành một cơ hội, một chiến tích, một chiến bại hay thách thức. Quên bẵng mất rằng từng giây phút, từng bình minh hay hoàng hôn một ngày đều là món quà tặng của Thượng đế gói ghém những bất ngờ.


    NGUYỄN VĂN CHUYÊN. Huyền thoại bãi đá cổ.2010. Sơn mài. 120x160cm

     


    NGUYỄN VĂN CHUYÊN. Không gian thành phố. 2015. Sơn dầu tổng hợp. 140x160cm

    Họa sĩ Nguyễn Văn Chuyên là người khao khát những bí ẩn ấy. Anh không chỉ phát hiện điều bất ngờ trong một ảnh hình quen thuộc thậm chí cũ mèm của đời sống thường nhật, mà còn khiến chúng trở nên huyền hoặc lung linh trong một trải nghiệm mới và độc đáo của tâm thức. Đôi khi anh có cảm giác sợ khi xem lại tranh của chính mình, bức nào đó đã vẽ từ lâu và bị gói kín gần như để cố tình quên đi. Sợ, bởi nó quá mạnh mẽ. Sợ, bởi nó có vẻ như đã chạm được tới đáy cái giếng sâu hun hút của bản thể, nơi con người muôn đời không thể thấu hiểu, không thể diễn tả. Nó, bức tranh, đôi khi có vẻ đã làm được cái điều tưởng như không thể ấy.

    Tranh trừu tượng của Nguyễn Văn Chuyên gây cảm giác về vẻ thâm u của đại ngàn, ở đó hiển hiện những huyền hoặc ẩn giấu, khơi gợi những xôn xao của cảm xúc, sự tinh tế của trực giác và một bản năng bị đánh thức. Đôi khi, con sư tử trong anh rũ bờm nằm dõi đôi mắt bình thản ra đại ngàn, cũng đôi lúc ánh mắt nó trở nên sáng bừng, sắc lẹm như thể nắm bắt được toàn bộ xao động cõi sơn lâm. Vẻ kiêu hãnh mà dịu dàng cùng với cả sự mạnh mẽ và quyền uy của nó đã tạo ra một sức mạnh lôi cuốn kì lạ. Tranh trừu tượng của Nguyễn Văn Chuyên bởi vậy mà chạm đến tận cùng cảm xúc của người xem.

    Không đặt ra vấn đề nghệ thuật hay điều gì khác quan trọng hơn, Nguyễn Văn Chuyên quan niệm rằng mỗi con người chúng ta đều cần những trải nghiệm sống. Riêng với anh, những trải nghiệm ấy đặc biệt cần thiết, để anh có thể tiếp tục cuộc săn đuổi của mình với hội họa, thú chơi sang trọng mà không phải kẻ nào cũng chơi được.

    Quỳnh Lâm

Share:         LinkHay.com