E-mail        Print        Font-size  
  • CƠ HỘI XEM TRANH CHO NGƯỜI YÊU TRANH VÀ CUỘC CÂN NHẮC CHO CÁC NHÀ SƯU TẬP

    NĂNG HIỂN - Chiến thắng Bạch Đằng. 1980. Lụa. 175x75cm





    Ngày mồng 5 Tết Bính Thân (12/2/2016), gia đình cố họa sĩ Năng Hiển đã khai mạc một phòng tranh nhân kỷ niệm giỗ lần hai của ông. 55 bức tranh bao gồm các chất liệu sơn mài, lụa, sơn dầu, bột màu, phấn màu, giấy trong tổng số gần 200 tác phẩm trong gia tài sáng tác ông để lại cho gia đình đã được trưng bày tại Nhà Triển lãm Mỹ thuật 16 Ngô Quyền, Hà Nội.

    Thực sự, trước đây tôi chưa bao giờ được tiếp xúc trực tiếp với họa sĩ Năng Hiển, hay có những hình dung rõ ràng, chi tiết về các tác phẩm của ông. Với sự giúp đỡ của con gái ông là họa sĩ Lê Ngọc Huyền, tôi đã xem toàn bộ phần tư liệu những sáng tác của ông để lại. Từ đây, tôi mới có những hình dung sâu hơn. Bài viết này tôi không viết quá sâu những thành tựu nghệ thuật hay khai thác đời tư mà theo cụ bà (vợ ông) nói (giọng vẫn còn bực lắm) đại ý là ông quá "hào hoa và đa tình"; hay như một số người quen biết ông đã nhận xét: "họa sĩ Năng Hiển thuộc tuýp người lãng mạn giống họa sĩ Hoàng Lập Ngôn"... mà chỉ viết những cảm nhận quanh triển lãm mà tôi đã nhận thấy...

    Đây là triển lãm có sức thu hút khá lớn so với mặt bằng chung các triển lãm hiện nay. Sau buổi khai mạc đông vui, những ngày tiếp theo vẫn nhiều bạn bè, người yêu tranh đến xem... và điều quan trọng nhất là bóng dáng của một vài nhà sưu tập nổi tiếng cũng có mặt tại phòng tranh. Những bức tranh đẹp đã đặt trong tầm ngắm. Sự cân nhắc về giá cả cũng được ngầm chạy đua. Tất cả đều được ẩn dưới những nụ cười nhã nhặn và lịch thiệp của hai bên.

    Họa sĩ Năng Hiển ở bên kia thế giới hẳn sẽ rất thích thú nếu biết tranh của mình đang được các con ông trưng bày sang trọng, ấm áp trong một không gian đẹp đẽ; được bạn bè, đồng nghiệp tới xem triển lãm rất đông... và sau đó là sự xuất hiện của các nhà sưu tập, đủ để làm niềm vui thêm rộn ràng và hy vọng. Đây như cơ hội xem tranh cho người yêu tranh.

    Họa sĩ Năng Hiển (Lê Năng Hiển, còn có tên gọi là Zuy Nhất) sinh năm 1921 tại Hà Nội. Một họa sĩ người Hà Nội gốc. Ông không được đào tạo bài bản qua một trường lớp mỹ thuật nào cả nhưng trong ông lại chứa đầy tố chất cơ bản nhất của một nghệ sĩ tạo hình tốt. Không những thế trong ông còn là nhà văn, nhà sử học. Ông đã xuất bản các cuốn sách Lịch sử như: Bạch Đằng Giang, Bảy mỹ nhân trong lịch sử, Chín mối tình dang dở của một họa sĩ...


    NĂNG HIỂN - Chân dung tự họa. 2003. Lụa


     


    NĂNG HIỂN - Ca trù. 1991. Lụa. 65x80cm


    Nếu nói về sự nổi bật, họa sĩ Năng Hiển sinh thời có lẽ chưa phải là người có độ “phủ” như thế. Nếu tự nhiên có dịp nhắc đến Năng Hiển, thậm chí còn phải mất vài giây ngỡ ngàng rồi mới định hình: À, ông Năng Hiển – Zuy Nhất phải không? Ông vẽ nhiều, sống bằng nghề nhưng phải chăng dấu ấn riêng, dấu ấn nổi bật hay một tác phẩm nổi bật khi sinh thành khiến cái tên ấy buộc phải ghi nhớ trong đầu mọi người như Nguyễn Sáng, Nguyễn Gia Trí hay Tô Ngọc Vân, Bùi Xuân Phái... Ông chưa tới cái ngưỡng ấy, nhưng những bức tranh của ông để lại hiện nay cũng đã trở thành những tài sản giá trị, được nhiều người yêu thích và muốn sở hữu.

    Năng Hiển vẽ lụa, sơn mài, sơn dầu, giấy dó, bột màu. Chất liệu nào ông cũng sử dụng. Đề tài trong tranh cũng vậy. Rất đa dạng và phong phú. Từ những đề tài quen thuộc như: chân dung, phong cảnh, tĩnh vật, thiếu nữ đến các đề tài như chiến tranh cách mạng, công nông nghiệp. Nhưng những bức tranh về đề tài lịch sử mới "vận dụng" được hết những hiểu biết sâu rộng và kỹ càng của ông về lịch sử dân tộc (dù đề tài nào ông cũng để lại tranh tốt). Một số bức tranh lụa của ông hiện nay được một số nhà sưu tập trong nước ưa chuộng. Họ đã mua, đang mua và sẽ mua nốt những tác phẩm tốt của ông. Điều này thật may mắn vì tranh của ông được yêu mến và trân trọng ngay bởi chính người Việt Nam dù bất cứ lý do gì đi nữa.

    Họa sĩ Năng Hiển sử dụng nhiều chất liệu nhưng có lẽ tranh lụa vẫn là chất liệu hợp với con người hội họa của ông nhất. Ông vẽ nhiều đề tài trên lụa. Có thể cả một bức tranh lịch sử khổ lớn như Chiến thắng Bạch Đằng (175x75cm) hay đến những tác phẩm chân dung thiếu nữ, nude nho nhỏ xinh xinh... đều được ông vẽ rất duyên và mềm mại, ru mắt người xem bởi những chi tiết tinh tế và thủ thỉ như kể câu chuyện ngày xưa. Ông là người yêu lịch sử, mê lịch sử và rất am hiểu lịch sử nên tranh lụa của ông cũng rất nhiều chân dung của lịch sử. Từ những danh nhân, danh tướng như: Hưng đạo vương Trần Quốc Tuấn đến Hoàng đế Quang Trung, Thái hậu Dương Vân Nga, công chúa Huyền Trân... đều được ông xây dựng lên từ những dữ liệu và truyền thuyết lịch sử chứ không mơ hồ, võ đoán. Chiến thắng Bạch Đằng vang danh trong lịch sử dân tộc (có một vài phiên bản) cũng đã được tạo hình với tinh thần như thế. Thậm chí để có được màu nước sông (nhuộm máu) ông đã phải cắt tiết vịt hòa vào nước để nghiên cứu và vẽ theo.


    NĂNG HIỂN - Quận Chúa. 1987. Lụa. 57x72cm




    NĂNG HIỂN - Thiếu nữ và con mèo. 2004. Lụa. 60x80cm




    NĂNG HIỂN - Thiếu phụ mùa xuân. 2008. Sơn mài. 60,5x80,5cm





    NĂNG HIỂN - Mỏ than Đèo Nai . 1956. Gouache (bột màu). 40x60cm


    Cũng là trận Bạch Đằng, nhưng hiện nay, bức tranh sơn dầu tái hiện trận thủy chiến này với kích thước 280x600 cm mang tên Trận Bạch Đằng, hiện đang lưu giữ và trưng bày tại bảo Lịch sử Việt Nam là một trong những tác phẩm ghi dấu ấn đặc biệt trong sự nghiệp của ông. Để vẽ bức tranh lớn này, ngoài việc phải làm rất nhiều phác thảo, thậm chí còn phải đem ra "lấy ý kiến rộng rãi của bạn bè và người thân", phải dựa theo những tư liệu lịch sử... ông còn phải suy nghĩ , suy luận một cách thông minh và logich là làm thế nào để tái hiện lại sức mạnh kinh khủng "trong một ngày đánh chìm 400 tàu địch" bằng hình ảnh. Đánh hỏng 400 tàu chiến trong một ngày (từ giờ mão đến giờ dậu)... chỉ có thể là hỏa công liên hoàn. Từ đó ông đã xây dựng được một hình ảnh "chiến" và "thắng" thành công rực rỡ của Bạch Đằng cũng như "ghi danh cho mình" để ông trở thành một trong số ít hiếm hoi những họa sĩ vẽ tranh lịch sử cho bảo tàng kể cả Việt Nam và thế giới.

    Tranh lịch sử hừng hực khí thế là vậy nhưng tranh nhân vật của ông như: chân dung các thiếu nữ đang chơi, đang đánh đàn, đang múa dù được tạo hình riêng hay theo nhóm cũng đều có nét chung của sự mềm mại và yểu điệu thục nữ kiểu ngày xưa. Nó phù hợp với dáng vóc, ý thích và tâm hồn Việt nên nhận được sự yêu mến của nhiều thế hệ người xem. Những tác phẩm như thế này còn khá ít nên nếu ai nhanh chân sở hữu được thì coi như đã nắm trong tay một tài sản quý mà nó sẽ chỉ tăng chứ không giảm về mặt giá trị kinh tế.

    Triển lãm Năng Hiển sở dĩ gây được hiệu ứng tốt với người xem tranh bởi đã được dàn dựng một cách bài bản và công phu bởi các con ông, đặc biệt bởi sự chu toàn của chị Lê Ngọc Huyền. Chị cầu thị, hòa nhã và cởi mở khi không tiếc công sức để xây dựng một triển lãm tốt cho cha mà như chị nói nếu thành công các con sẽ "nhận lộc" của ông. Bởi chị muốn những tác phẩm của bố chị sẽ đến được với công chúng nhiều hơn, được đánh giá đúng tầm. Từ đó, hữa xạ tự nhiên hương sẽ được vào trong các bộ sưu tập quý. Chị sẽ xuất bản sách cho bố, sẽ làm thêm một triển lãm nữa trong vòng hai năm tới bởi những tác phẩm của bố chị vẫn còn rất nhiều chưa được công bố. Chúng ta lại đón chờ triển lãm kế tiếp của các con làm cho ông. Như vậy có phải là niềm vui quá trọn vẹn với sự nghiệp của một đời nghệ sĩ.

    Thiên Minh

Share:         LinkHay.com