E-mail        Print        Font-size  
  • HỒ SƠ & CHUYỂN MÙA



    HỒ SƠ

    Nghe một người được cất nhắc vào Trung ương, có người hỏi: “Con nhà ai nhỉ”, trả lời: “Cậu ấy con ông X, bà Y… Ủy viên trung ương, hoặc Bộ chính trị”… “ Ồ! Thế có gì là lạ”. Nghe lai lịch, người ta nghĩ đến vai vế thế thì con cái được sắp chỗ là đúng thôi...

    Nếu là con một bác phó mộc thì người ta ngạc nhiên “chắc là giỏi lắm mới thế được, vì không có vai vế gì mà vươn được tới vị trí đó”.

    Ví dụ ngắn ngủi trên để nói về câu chuyện hồ sơ và giá trị của nó. Hồ sơ chính là lý lịch, là một phần lịch sử. Lịch sử cá nhân hay lịch sử của một tổ chức xã hội, thậm chí lịch sử một đồ vật. Vẫn cái chén mẻ cáu bẩn, như đồ bỏ vào sọt rác, nhưng ai đó bảo là đồ dùng của cụ N, lão tiền bối cách mạng ai cũng biết, thì cái chén lại có ý nghĩa khác hẳn. Nó có giá trị bảo vật ngay, vì nó gắn với người có vai trò trong lịch sử đất nước.

    Một con người, một đồ vật mà rõ ngưồn thì sự thẩm định về giá trị của nó mới nhanh chóng và dễ dàng. Nó là cái gốc gác quan trọng… Còn không nó sẽ ít giá trị, hoặc chỉ là vật chết, vật vô hồn!



    Tranh Lễ Trí và Nhân nghĩa (Tranh dân gian Đông Hồ)

    Tôi xin kể câu chuyện này có dính đến hồ sơ. Năm 2009 tôi tham gia một dự án nghệ thuật Root Art của trung tâm Fenetre Surue tại Bordeaux. Sau buổi bàn tròn trò chuyện về tranh dân gian Đông Hồ, tôi tặng cho mỗi người bạn Pháp đến hội thảo một bức tranh làng Hồ. Khi mọi người về gần hết thì một chị nán lại, tay cầm tờ tranh bé trai ôm cóc xin được đổi lấy tờ tranh khác. Cô phiên dịch người Hà Nội bảo: “Chú ơi, chị ấy muốn đổi tranh, chị bảo trông đứa bé chơi với con cóc bẩn lắm, thấy ghê”. Tôi bảo còn tranh, chị sẽ chọn lấy bức bức chị thích. Nhưng trước khi chị trả tranh tôi xin kể câu chuyện bức tranh chị đang cầm.

    Tôi bảo: “Đó là bức tranh ở thể loại chúc tụng. Tranh được dùng để làm quà tặng thay lời chúc”.

    Bức tranh có tên Nhân nghĩa bé trai ôm cóc này là bức tranh siêu thực. Vẽ ôm cóc mà không phải cóc! Con cóc chỉ là hình ảnh tượng trưng được mượn vào để thể hiện ý tưởng của người làm tranh về một ước mong của con người mong đứa trẻ lớn lên có được cái trí dũng của cóc, nhân ái của cóc. Tất cả bắt đầu từ câu chuyện dân gian “cóc kiện trời”, con cóc là cậu ông trời. Đó là tượng trưng cho tinh thần mà một nam nhi phải hướng tới. Tặng tranh “bé ôm cóc” là thay lời chúc phúc tốt đẹp nhất… Ý nghĩa của tranh là như vậy.

    Nghe xong, người bạn Pháp ôm bức tranh trước ngực, xin lỗi vì đã không hiểu, nên mới có ý định đổi tranh. Giờ thì chị giữ thật chặt vì những điều nhắn gửi tuyệt vời với con người thông qua hình tượng cóc.

    Hồ sơ rất quan trọng đối với tất cả mọi sự trên đời vì nó là hồn cốt, là giá trị. Lý lịch thống soái là như vậy.

    25/12/2015

    Đỗ Đức


    CHUYỂN MÙA

    1 - Bạn đã có lúc nào cầm chiếc lá vàng rơi trên lòng đường chưa. Một chiếc lá bàng, lá sấu hay lá bằng lăng… chẳng hạn. Bạn ngắm nó đi và bạn thấy gì?

    Quan sát kĩ thì trên cái nền tường toàn màu vàng ươm của lá sấu, bạn vẫn nhận ra có chỗ còn diệp lục , có chỗ vàng, chỗ héo quắt dập nát. Nhìn kĩ, bạn sẽ thấy mùa chuyển trên mặt lá. Trên một cái lá bàng, lá bằng lăng, lá sấu, người ta sẽ thấy có bốn mùa hiện ra bởi cái sắc của sự sống đó.

    Dùng chế độ Macro chụp lấy một kiểu trong khuôn viên cái lá, rồi đem phóng to, sẽ có hình ảnh một bức tranh siêu thực và sự chuyển mùa càng trở nên rõ rệt. Sự chuyển mùa của tự nhiên là một quy luật do tác động của thời tiết và nhiều yếu tố nữa, nhưng tóm lại nó là sự tương tác lại nhau trong sự vận động tự nhiên.

    Các nhà vật lý đã nghiên cứu về sự chuyển động trong cấu trúc nguyên tử, nhận ra sự chuyện động của các hạt. Suy rộng ra thì những vận động của thiên nhiên không ngừng nghỉ này cũng chỉ là hình ảnh vận động của các nguyên tử, các hạt… được phóng to ra. Sự vận động đem lại những thay đổi có tính qui luật. Lá già tự phủ định mình bằng cách rời cành để cho búp chồi non năm sau khi mùa xuân ấm áp đến. Sự vận động luôn sinh ra cái mới thay thế cái cũ .

    Thiên nhiên và vũ trụ là như vây.



    ĐỖ ĐỨC - Hoa núi. 2007. Sơn dầu. 80x100cm

    2 - Một nhà nghệ thuật học phương tây phát biểu “nghệ thuật không có sự tiến bộ. Vì sao ư? Đơn giản thôi, nghệ thuật là tiếng nói cảm xúc của thời đại. Thời đại nào thì có tiếng nói ấy” , thời đại mới có cái kế thừa thành quả của cái cũ, nhưng lại có cái bị loại bỏ và có cái mới xuất hiện bù vào cái mất. Hiểu thế, với nghệ thuật tạo hình chúng ta sẽ không quá ngạc nhiên với sắp đặt, nghệ thuật hình thể, siêu thực, trình diễn… và âm nhạc không phải lăn tăn với “Rốc Ráp”, hay tục ca của Phạm Duy, văn chương thì có hậu hiện đại, thơ văn xuôi và thơ bóng chữ cũng từ vận động mà có. Nhiều khi cái mới lạ xuật hiện bị miệt thị vì người ta chưa quen, như người phương Tây thấy mắm tôm, và người phương Đông thấy pho mát thiu và không ngạc nhiên khi người Trung Hoa ăn đậu phụ thối…

    Đó đều là sự lặp lại một quy luật của thiên nhiên cả thôi. Thiên nhiên thì nó vô tư, con người có trí tuệ thì đẻ ra luật để quản lý. Ngày nay văn minh áo quần từ vải dày như mo nang rồi sang mỏng như sa như lụa, nên người đẹp ăn mặc hở hang lườn nách, hay ăn mặc thiếu vải, vun cao bộ ngực lấp ló thì ngạc nhiên và nhà quản lý nhòm ngó chặt với lý do văn hóa, không phù hợp vói thuần phong mĩ tục, thế là phạt!.

    3 - Có lần ngồi nghĩ đến bản thân, tôi thấy mình cũng siêu thực chết đi được. Đang ngồi họp lại nghĩ chuyện con cái nhà cửa, lại chợt đau bụng, mót đi giải, lại chợt nhớ hình ảnh vợ, chợt nghĩ tới sex… bỗng chốc bâng quơ chuyện mèo kêu chó cắn, cãi nhau với thủ trưởng, lên án bạn bè nghĩ khác mình… vân vân và vân vân. Rõ ràng tâm não con người mình là hình ảnh siêu thực và trừu tượng hết chỗ nói, trong khi đó không chấp nhận văn chương viết không dấu ngắt câu không đúng… chúng ta dần dần nhìn ra mọi hiện tượng đều có nguồn gốc và có sự nẩy sinh do vận động. Rồi cái có lý thì tồn tại cái phi lý nó tự chết.

    Tất cả là kết quả và cũng là nguyên nhân của sự vận động. Gọi là chuyển mùa cũng được. Không có cái vĩnh hằng đâu. Cái gọi là muôn năm chỉ là ước muốn của con người mà thôi!.

    4/12/2015

    Đỗ Đức

Share:         LinkHay.com