E-mail        Print        Font-size  
  • Chân dung nhà văn Thy Ngọc qua nét bút các hoạ sĩ




    Thể loại chân dung giúp bộc lộ cá tính của từng họa sĩ, vì chân dung rất khắt khe, đòi hỏi phải vẽ giống nhân vật, phải “ra” được người họa sĩ: Nếu bức tranh chỉ đơn thuần vẽ giống mẫu, thì mới dừng lại ở mức độ tranh “truyền thần”. Có thể thấy, có khi cùng một nhân vật nhưng mỗi họa sĩ khai thác một đặc điểm, hoặc tính cách của nhân vật đó trong tác phẩm của mình.

    Xin giới thiệu một bộ tranh kí họa chân dung của các họa sỹ Bùi Xuân Phái, Hoàng Lập Ngôn, Tạ Tỵ, Văn Đa, Thế Vỵ, Nguyễn Dư, Ái Nhi và Phạm Hổ vẽ một ngừơi bạn văn nghệ thân thiết của họ, đó là nhà thơ - họa sỹ Thy Thy Tống Ngọc hay còn được gọi là Thy Ngọc.

    Chân dung Tạ Tỵ vẽ năm 1952

    Trước Cách mạng Tháng Tám, Thy Ngọc đã được biết đến như một nhà văn chuyên viết cho thiếu nhi với khá nhiều tác phẩm như "Vỡ đê - 1943", "Tuổi ngây thơ - 1943", "Hai lần thoát xác -1944", "Trong sóng gió - 1944", "Anh hùng vô danh - 1944"... Theo lời kêu gọi Toàn quốc Kháng Chiến của Hồ Chủ tịch, nhà văn Thy Ngọc cùng với các Văn Nghệ sĩ khác nhiệt tình tham gia cuộc kháng chiến của cả dân tộc. Ông tham gia làm báo Quân Du Kích trên Việt Bắc, rồi về làm chiến sĩ của Trường Lục quân khóa 5...


    Chân dung Nguyễn Ngọc (tên thật của nhà văn Thy Ngọc) do Tạ Tỵ vẽ năm 1952.

    Khoảng năm 1950, do hoàn cảnh gia đình, ông quay về Hà Nội và tham gia Tổ công tác Văn học hoạt động trong lòng Hà Nội. Giai đoạn này ông đã cùng những bạn văn nghệ đang ở Hà Nội vẫn một lòng hướng về Kháng chiến. Trong những hoạt động ủng hộ bí mật cho Kháng chiến, Thy Ngọc đã gặp được nhiều người bạn mới chung chí hướng như: Bùi Xuân Phái, Nguyễn Tiến Chung, Đinh Minh, Trần Phúc Duyên, Hoàng Lập Ngôn... và ông cũng đã gặp lại Tạ Tỵ - một họa sĩ đã nổi tiếng với phong cách lập thể từ khi học tại trường Mỹ thuật Đông Dương. Họa sĩ Tạ Tỵ đã vẽ tặng nhà văn Thy Ngọc bức chân dung mà chỉ nhìn thoáng qua cũng nhận ra phong cách của họa sĩ. Chân dung được phác họa bởi các đường nét kỷ hà, các mảng khối đơn giản, khỏe khoắn mà vẫn ra thần thái của nhân vật.

    Những bức chân dung của họa sĩ Bùi Xuân Phái và Hoàng Lập Ngôn

    Bùi Xuân Phái cũng về Hà Nội khoảng những năm 1950, ông tập trung sáng tác và chỉ công bố cho bạn bè thân hữu vào năm 1953. Để kiếm sống, Bùi Xuân Phái còn làm minh họa cho một số nhà xuất bản tư nhân, qua công việc này ông đã quen biết nhà văn Thy Ngọc và họ trở thành những người bạn thân thiết của nhau. Năm 1954, nhà văn Thy Ngọc mời Bùi Xuân Phái vẽ bìa và minh họa cho hai cuốn sách của mình là cuốn "Cu Tý" (NXB Sinh Lực -1954) và "Nắng trên mái lá" (NXB Sinh Lực- 1954).

    Tháng 10 - 1954, Hà Nội được giải phóng, nhà văn Thy Ngọc tiếp tục làm báo Trống Ếch - một tờ báo phục vụ các em thiếu nhi và học sinh. Bùi Xuân Phái tiếp tục đồng hành cùng người bạn thân thiết của mình trên những trang báo nhỏ.



    Chân dung nhà văn Thy Ngọc do Hoàng Lập Ngôn vẽ năm 1955.




    Nhà văn chân tài của các em - tác giả Cu Tý do Bùi Xuân Phái vẽ năm 1955.




    Chân dung Thy Ngọc do Bùi Xuân Phái vẽ năm 1955.



    Chân dung Thy Ngọc do Bùi Xuân Phái vẽ năm 1955.




    Nhà văn Thy Ngọc do Phạm Hổ vẽ năm 1958.


    Trong bộ sưu tập của nhà văn Thy Ngọc có ba bức chân dung vẽ bằng mực Tầu của Bùi Xuân Phái, đều vẽ vào năm 1955, có bức còn nguyên cả nét phác bằng bút chì.

    Bùi Xuân Phái là người sống nội tâm, việc vẽ chân dung có lẽ đã đem lại cho ông nhiều thú vị, đó là đọc được những gì sâu lắng trong tâm hồn của nhân vật. Với cách vẽ hiện đại phóng khoáng, tranh chân dung của họa sĩ Bùi Xuân Phái mang đậm cảm xúc của họa sĩ. Ông không giấu được tình cảm chân thành trong những bức chân dung ông vẽ. Ông thuộc vẻ mặt và cá tính của nhân vật đến nỗi đặt bút chỉ vài nét là ra chân dung người mình yêu quý. Với tình cảm chân thành của mình, họa sĩ đã thể hiện một nhà văn Thy Ngọc với khuôn mặt thanh thoát và hết sức trong sáng - một người suốt một đời đem văn chương của mình phục vụ cho thiếu nhi.

    Cũng trong năm 1955, nhà văn Thy Ngọc còn được họa sĩ Hoàng Lập Ngôn vẽ tặng một bức chân dung. Hoàng Lập Ngôn nổi tiếng với “tinh tướng họa”, ông vẽ nhà văn với vẻ mặt của một người đàn ông trung niên với con mắt mở to hình như đang có chút suy tư. Ông viết tặng nhà văn: "Nặng tình thơ họa Thy Thy, Có chàng Tống Ngọc họ chi tên gì..." Ngoài ra, ông còn vẽ thêm trên đầu của nhân vật một ống bút, một palet, một người phụ nữ và một đỉnh trầm... có lẽ họa sĩ muốn làm rõ ý hơn câu thơ đề tặng của mình.

    Và những người bạn khác...

    Ngày 16-7-1957, Nhà xuất bản Kim Đồng được thành lập. Nhà văn Thy Ngọc được mời tham gia Ban biên tập của Nhà xuất bản. Ông làm công tác trình bày và biên tập mỹ thuật. Trong Ban biên tập đầu tiên của Nhà xuất bản Kim Đồng, có nhà thơ Phạm Hổ - người đã từng tham gia lớp mỹ thuật do các họa sĩ Nguyễn Đỗ Cung, họa sĩ Văn Giáo mở ở Liên Khu V. Có lẽ tình yêu thơ - họa đã gắn kết hai ông, nhà thơ Phạm Hổ đã lưu giữ tình cảm này bằng một bức kí họa Thy Ngọc. Bức vẽ có lẽ được vẽ tranh thủ trong một cuộc họp nào đó... bởi nét mực bút máy vẽ trên giấy của sổ công tác. Bức vẽ cũng đã miêu tả nhà văn Thy Ngọc khá kĩ và ra nhân vật.

    Ở vị trí công tác mới này Thy Ngọc có nhiều điều kiện tiếp xúc với các họa sĩ, ông là người phải giao bản thảo nhờ các họa sĩ vẽ bìa và minh họa. Ngoài những người quen cũ, ông phải tìm thêm nhiều các cộng tác viên ở các nguồn khác nhau như ở trường Mỹ thuật, các họa sĩ của các báo... và rồi qua thời gian, qua công việc họ đều trở nên những người bạn thân thiết cùng chí hướng mong ước làm được nhiều thứ hay và đẹp hơn cho thiếu nhi.


    Nhà văn Thy Ngọc do Nguyễn Dư vẽ năm 1969.



    Nhà văn Thy Ngọc do Nguyễn Thế Vỵ vẽ năm 1968.




    Nhà văn Thy Ngọc do Ái Nhi vẽ năm 1963.




    Nhà văn Thy Ngọc do Văn Đa vẽ năm 1968.


     


    Nhà văn Thy Ngọc do Tô Chiêm vẽ năm 2009.

    Họa sĩ Nguyễn Dư, người đã từng vẽ bìa cho cuốn “Lên đường chiến thắng - kịch thơ” (in tại NXB Quân Giải Phóng - 1949) của nhà văn Thy Ngọc, sau gần mười năm gặp lại nhau tình cảm khó nói lên thành lời. Ông vẽ tặng nhà văn Thy Ngọc bức chân dung thật lạ... những nét cong, nét lượn của họa sĩ làm cho người xem cảm giác nhân vật nhân vật như một con Hổ đang đăm chiêu, ngẫm ngợi. Người xem tranh sẽ thấy hình thể đã có sự cách điệu, giản lược, nhưng sự cách điệu và giản lược không làm biến dạng hoàn toàn nhân vật mà còn thêm chiều sâu ý tưởng cho bức tranh.

    Họa sĩ Quân đội Văn Đa, ông cũng là một cộng tác viên của Nhà Xuất bản Kim Đồng. Ông cũng vẽ tặng nhà văn Thy Ngọc một bức chân dung. Họa sĩ đã không còn bị ràng buộc trong cách thể hiện, ông không vẽ mắt nhân vật - mặc dù các họa sĩ đều quan niệm rằng mắt là nơi thể hiện thần thái của nhân vật. Với ông chỉ khuôn mặt và khóe miệng thôi cũng đã ra Thy Ngọc lắm rồi..

    Các họa sĩ Thế Vỵ, Ái Nhi cũng vẽ tặng nhà văn Thy Ngọc những bức chân dung, mỗi người mỗi vẻ. Họ đều khắc họa thành công chân dung của một nhà văn suốt đời cống hiến cho thiếu nhi... dù trong trạng thái nghiêm nghị hay thư thái.

    Bộ sưu tập kí họa chân dung nhà văn Thy Ngọc quả thực là nhỏ bé, nhưng bộ sưu tập đã thay lời của chủ nhân mà nói lên được tình cảm của ông với các bạn bè và của các bạn bè ông với ông. Họ vẽ ông không phải vẽ để giống, mà họ đã vẽ ông để lưu giữ được những trạng thái tinh thần của nhà văn không chỉ trong thời khắc ngắn ngủi mà suốt cả một cuộc đời của một nhà văn dành trọn tâm huyết cho văn học thiếu nhi.

    Cuối cùng, xin cảm ơn nhà văn Thy Ngọc- người đã trân trọng lưu giữ những “quý vật nhỏ bé” này cho đến ngày hôm nay.

    Tô Chiêm



     

Share:         LinkHay.com