E-mail        Print        Font-size  
  • Về hai bức tranh “mẫu tử” của họa sĩ Mai Long

     

    Họa sĩ Mai Long sinh năm 1930 tại Hải Phòng. Năm 1948, cơ duyên nghệ thuật tới khi ông được theo học tại xưởng vẽ của họa sĩ Tô Ngọc Vân. Sau đó, ông tiếp tục được theo học khóa kháng chiến của họa sĩ Tô Ngọc Vân từ 1950 -1953. Năm 1954, ông tốt nghiệp cùng với 21 họa sĩ khác, trong đó có họa sĩ Trần Đông Lương, Lưu Công Nhân, Trần Lưu Hậu... Năm 1961-1966, ông tiếp tục theo học tại trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội.

    Sau nhiều năm cống hiến, làm việc và sáng tác vào năm 1998 ông được nhà nước trao tặng huân chương lao động hạng Nhì và huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất.

          
     Mẫu tử miền sơn cước 1. Chất liệu: Màu nước trên giấy dó. Kích thước: 103 x48cm. Năm sáng tác: 1980. Thuộc sưu tập ông N.P.H, Hà Nội




     Mẫu tử miền sơn cước 2. Chất liệu: Màu nước trên giấy croky. Kích thước: 96 x45 cm. Năm sáng tác: 1980. Thuộc sưu tập ông N.P.H, Hà Nội

    Sự nghiệp của họa sĩ Mai Long được ghi nhận rất nhiều dấu ấn cho phim hoạt hình và sách với các nhân vật bước ra từ trong truyện cổ tích: Tấm Cám, Sơn Tinh - Thủy Tinh, Khăm Pạ- Nàng Ngà, Ông Gióng, Âu Cơ- Lạc Long Quân. Điều đáng quý ở trong cách tạo hình nhân vật của Mai Long chính là chất thơ, chất lãng mạn cho từng nhân vật tiêu biểu. Trẻ em khi xem những nhân vật có tạo hình đẹp, trong sáng, thân thiện sẽ tự nảy sinh những tâm lý tích cực và hướng thiện.

    Trong tranh cũng vậy, nhắc đến họa sĩ Mai Long, ta thường nhớ ngay những tác phẩm phủ đầy hình ảnh mềm mại, giàu chất thơ, mơ màng, dịu dàng, rất đỗi xúc động. Bất cứ đề tài nào, từ trẻ em, phụ nữ, phong cảnh, tĩnh vật đến cả các nhân vật huyền thoại trong cổ tích, đều được ông dành cho cái nhìn trìu mến. Đặc biệt, những gì liên quan đến miền núi, vùng cao đều được ông dành cho một sự ưu ái đặc biệt đầy trân trọng, yêu thương vì ông đã gắn bó gần một thập kỷ với Sơn La (1953 -1960).

    Nhắc đến Mai Long, phải nhắc tới lụa và giấy dó. Những kỳ diệu nên thơ của sắc màu êm ái, độ loang tuyệt đẹp của lụa, của giấy... tưởng chừng như ngẫu nhiên nhưng hoàn toàn là từ sự chủ động của nét bút nặng nhẹ trên tay người họa sĩ. Nó khiến người nghệ sĩ phải có đôi bàn tay điêu luyện, mềm mại và cái đầu điều khiển thật chuẩn xác. Mai Long là một trong những họa sĩ hiếm có khi song hành trong con người của ông là một tư suy khúc chiết về ý tưởng nhưng lại cực kỳ mềm mại trong tạo hình, bay bổng trong nét vẽ..

    Hai bức tranh giấy dưới đây của ông về đề tài mẫu tử, một vẽ trên giấy dó, một vẽ trên giấy croky đã được bồi cẩn thận của ông có kích thước lạ. Không theo lối khuôn khổ thông thường 60x80, 80x100 mà ông thường sử dụng. Bức “Mẫu tử miền sơn cước1” trên giấy dó, kích thước 103 x 48cm, sáng tác năm 1980 là hình ảnh người mẹ dân tộc Dao, đội chiếc nón rộng chóp dài, nhọn (đặc trưng của vùng cao) đang địu con trên lưng; tung tăng đồng hành theo sát là chú nghé ngây thơ . Điểm nhấn lãng mạn ở cành hoa ban buông hờ như tranh thủy mặc. Toàn bức tranh như một bài thơ yêu thương và trìu mến, phảng phất chút nhạc êm ái và dịu dàng vỗ về từ lời ru của người mẹ. Sau gần 40 năm, bản tranh giấy khổ dài này trở thành quý hiếm so với những tác phẩm kích thước phổ thông. Bản phác thảo nhỏ đầu tiên, màu nước trên giấy, được ông vẽ năm 1970, sau một đợt đi ký họa tại Sơn La. Bức phác thảo đó hiện thuộc sở hữu của nhà phê bình mỹ thuật Nora Taylor, người Mỹ. Đặc biệt hơn, năm 1994, bản ký họa này được in lên bìa cuốn tạp chí Southeast Asia Program của Mỹ. Còn tác phẩm chính hiện nay đang thuộc về một sưu tập tư nhân tại Hà Nội. Hiện nay, tại nhà riêng của họa sĩ Mai Long hiện vẫn còn một bản bằng chất liệu sơn dầu, ông mới vẽ lại năm 2007. Ông tâm sự, hình ảnh quá đỗi yêu thương trong tác phẩm chính là bức giấy dó khổ dài cứ ám ảnh ông suốt, nó khiến ông phải làm lại một bản khác bằng sơn dầu để ông có thể ngắm nhìn mỗi ngày...   


    Phác thảo ký họa màu nước (thuộc sưu tập của nhà phê bình mỹ thuật Nora Taylor) tác phẩm "Mẫu tử miền sơn cước 1" được in trên trang bìa cuốn Southeast Asia Program năm 1994

    Bức “Mẫu tử miền sơn cước 2” cũng thuộc về sưu tập của ông N.P.H có kích thước nhỏ hơn một chút, 96 x 45cm, Hình ảnh cũng vẫn là motif quen thuộc, yêu thích của ông, người phụ nữ dân tộc địu em bé sau lưng. Nhưng ở tác phẩm này, tổng thể lại là một tạo hình đẹp, lạ lùng, khá dữ dội về nét. Công-tua khi đậm, khi nhạt, rất hoạt, chuẩn xác với những nét viền đen to, nhỏ được nhấn mạnh mẽ, dứt khoát. Có cảm giác như họa sĩ muốn thêm vào sự lãng mạn nên thơ miền sơn cước chút màu cam nóng cộng với các nét đen bản to... như khí chất khắc nghiệt của vùng cao. Điểm nổi bật của hai bức này chính là sự hoạt của đường, của nét và của các chấm phá đậm, nhạt nông sâu. Khi vẽ trên giấy, ông luôn làm ướt giấy, vẽ mảng to, đi các nét chấm phá trước, sau đó khi giấy khô ông mới định hình bằng nét mảnh một vài điểm tiếp nối của khuôn hình.

    Trong tâm thức của ông, tình mẫu tử là thiêng liêng, nhất là với người phụ nữ vùng cao. Do đặc thù cuộc sống của người dân tộc thiểu số nên mỗi em bé từ lúc sinh ra cho đến khi biết đi đều được mẹ địu sau lưng mọi lúc, mọi nơi. Khi thì lên rẫy làm nương, lúc đi kiếm củi trên rừng... nói chung là trong mọi sinh hoạt diễn ra hàng ngày. Hình ảnh em bé má hồng phúng phính ngủ ngon trên lưng mẹ đã đi vào rất nhiều áng văn thơ, bài hát và trong hội họa. Và với họa sĩ Mai Long, thì đề tài Mẫu tử nói riêng và những gì thuộc về dân tộc thiểu số nói chung luôn là những gì ông yêu thích, gắn bó và dành nhiều cảm xúc nhất...

    Hoàng Anh

Share:         LinkHay.com