E-mail        Print        Font-size  
  • Một vài ý kiến của họa sĩ, nhà nghiên cứu, nhà sưu tập về Tạp chí Mỹ thuật

    Trong suốt quá trình 40 năm hình thành và phát triển của mình (1977-2017), Tạp chí Mỹ thuật luôn được đông đảo giới nghệ sĩ, họa sĩ trong và ngoài nước đón nhận. Sự đón nhận ấy được thể hiện qua sự quan tâm, luôn đón đọc, ủng hộ và quan trọng là luôn sát cánh cộng tác cùng Tạp chí trong từng số một... Sau đây cùng lắng nghe một vài suy nghĩ, ý kiến của một họa sĩ thuộc lớp trung niên, một họa thuộc lớp trẻ, một nhà nghiên cứu và một nhà sưu tập đã có nhiều cơ hội làm việc với Tạp chí trong thời gian vừa qua. Họ sẽ chia sẻ câu chuyện về thời điểm lần đầu mình đón đọc Tạp chí, sự thay đổi của Tạp chí qua từng ấy thời gian và về sự đổi mới của Tạp chí để phục vụ giới nghệ sĩ và công chúng yêu mỹ thuật được tốt hơn trong tương lai sắp tới.

    Họa sĩ Phạm Bình Chương (1973): Tôi biết tờ Tạp chí Mỹ thuật (TCMT) từ những năm 1980. Sở dĩ, tôi biết Tạp chí sớm như vậy là do bố tôi là giảng viên trường Đại học Mỹ thuật và là hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam. Tôi thấy so với thời điểm đó với hiện tại thì TCMT đã thay đổi rất nhiều. Trước đây các bài viết đơn giản và ít các bài dịch. Nguồn cung hạn chế, thường chỉ loanh quanh từ các nước XHCN. Cũng không có nhiều chuyên mục hay như bây giờ (Ví dụ: “Trò chuyện trong tháng”, “Sưu tập”...). Thời kỳ đầu thì chỉ có ảnh đen trắng là chính và giấy kém chất lượng. Bây giờ tạp chí đã hấp dẫn và đẹp mắt hơn rất nhiều. Tôi thích các bài dịch từ các nguồn nước ngoài. Nó bổ ích và rất quan trọng vì nhiều thông tin cập nhật và đặc biệt là quan điểm của người viết. Tôi cũng rất ấn tượng với các bài viết (hoặc dịch) nhiều kỳ. Nó thường được nghiên cứu khá sâu và tương đối đầy đủ kiến thức về chủ đề của bài viết. Với tôi giờ đây cuốn tạp chí như người bạn “đến hẹn lại lên” vậy. Bản thân tôi thấy nó không thể thiếu mỗi tháng, vì nó như là sự cổ vũ trong sáng tác nghệ thuật.

    Một tháng (bây giờ là 2 tháng) một lần được đọc các bài viết về đồng nghiệp, cũng như việc xem các tin tức, sự kiện trong nước và thế giới là rất cần thiết để họa sĩ có cái nhìn toàn cục về mỹ thuật, cũng như việc “hối thúc nhìn lại chính mình”. Nó giúp họa sĩ định hướng tốt hơn trong sáng tác, nhất là các họa sĩ ở địa phương, ở xa trung tâm. Các bài viết chuyên đề rất hay, dù ngắn cũng tương đối đáp ứng nhu cầu học hỏi, nhất là các bạn sinh viên. Cuốn TCMT của Hội Mỹ thuật, nếu được theo dõi đều đặn, sẽ khuyến khích sinh viên yêu nghề hơn và cố gắng theo nghề khi ra trường, dù vấn đề mưu sinh luôn là áp lực. Tuy nhiên, cùng với đó, tôi cũng muốn tạp chí thân thiện hơn nữa, tới mức người đọc mong ngóng ấn phẩm mới. Mở đầu nên có mục thư ngỏ của Tổng biên tập nói qua về chủ đề trong số hiện tại, để độc giả khỏi phải “đoán” các bài trong chuyên đề. Về tác giả, nên khuyến khích các họa sĩ trẻ viết bài, nhất là những họa sĩ hay được ra nước ngoài hoạt động, triển lãm, để có thêm nhiều thông tin cập nhật hơn nữa. Phần trình bày nên cải tiến sao cho đẹp hơn, hiện đại hơn, tương đương với các tạp chí nước ngoài. Như vậy nó sẽ làm tăng giá trị của tờ “ Mỹ thuật” và các bài viết lên một tầm mới.

    Họa sĩ Trịnh Minh Tiến (1983): Tôi đã biết và đón đọc tạp chí vào thời điểm năm 2003 khi đó bắt đầu là sinh viên của trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội. So với thời điểm đó, TCMT đã có rất nhiều thay đổi như việc được phổ biến online qua mạng xã hội Facebook, tin tức cập nhật và các bài viết theo hơi thở thời đại nội dung chuyên sâu phù hợp với bối cảnh phát triển mỹ thuật Việt Nam đương đại hơn.

    Đón đọc Tạp chí qua một thời gian, tôi thấy ấn tượng lớn nhất là những bài viết, bài dịch cũng như nghiên cứu của nhiều chuyên gia và tác giả có tâm với mỹ thuật,... Nó có giá trị thực tiễn và góp phần kích thích không chỉ họa sĩ mà những người mới sưu tập mong muốn tìm hiểu về nghệ thuật hơn.

    Bản thân là họa sĩ trẻ của Hội nên tôi may mắn được tiếp cận tạp chí thường xuyên nên các tin tức cũng như nội dung mới nhất cũng như các chính sách đường lối của hội được cập nhật khá sát nên giúp tôi nắm bắt được tinh thần của dòng chảy nghệ thuật Việt Nam cũng như thế giới. Điều khác biệt nhất cá nhân tôi và nhiều anh em họa sĩ khác nhận thấy là ở Việt Nam không có nhiều tạp chí chuyên sâu và nội dung hấp dẫn như ở TCMT. Cá nhân tôi và nhiều anh em họa sĩ cũng như những người yêu mỹ thuật mong tạp chí có thể phát triển rộng khắp hơn, phổ biến trên nhiều các sạp báo hơn giúp người mua dẽ dàng tìm mua, tìm đọc hơn, không chỉ lưu hành trong một số bộ phận nhỏ của Hội Mỹ thuật hay các Sở Văn hóa các tỉnh mà đến đa dạng đối tượng khác. Đa dạng trong nhiều cách tiếp cận khác như qua các kênh online và mạng xã hội nhằm thu hút nhiều hơn đối tượng công chúng mới quan tâm tới mỹ thuật hơn.

    Nhà sưu tập Nguyễn Minh (1954): TCMT giúp cho những người sưu tập như chúng tôi được đọc những bài viết rất hay, sâu sắc, từ đó trau dồi thêm kiến thức của mình, được xem những bức tranh cổ, được học hỏi mà không phải ở đâu cũng có. Thông qua Tạp chí, có những bức tranh trong bộ sưu tập của tôi được chia sẻ đến với công chúng cùng chiêm ngưỡng. Tôi ấn tượng với những bài viết của tác giả Quang Việt, đó quả là những bài viết hay và vô cùng dí dỏm.



    Bản thân tôi có mong muốn tạp chí được có số trang tăng thêm, được dày dặn hơn để từ đó có thêm “đất” để tiếp nhận được nhiều bài viết từ đông đảo anh em họa sĩ, nghệ sĩ, nhà phê bình mỹ thuật trong và ngoài nước.


    Họa sĩ, Nhà nghiên cứu mỹ thuật Trần Hậu Yên Thế (1970): TCMT đã cho tôi cơ hội công bố những phát hiện khoa học. Nghiên cứu Mỹ thuật là một lĩnh vực rộng lớn, trong đó, lĩnh vực mỹ thuật cổ, mỹ thuật truyền thống cũng rất mênh mông. Và, rất may, với riêng tôi, TCMT đã cho tôi cơ hội công bố những phát hiện mới này. Trong khoảng thời gian từ 2005-2015, tôi tập trung nghiên cứu về mỹ thuật của hai ngôi đền vua Đinh và vua Lê (Hoa Lư, Ninh Bình). Trước khi cuốn sách “Đồ án trang trí mỹ thuật ở hai đền vua Đinh, vua Lê (Hoa Lư, Ninh Bình)” thông qua TCMT, tôi đã có cơ hội công bố những phát hiện quan trọng liên quan đến mỹ thuật của hai ngôi đền này. Đó là những bài viết như “Dấu ấn mỹ thuật làng trong di tích đền vua Đinh, vua Lê”, “Đồ án phong cảnh đền vua Đinh và ý thức cương vực lãnh thổ trong mỹ thuật thời Nguyễn”,…

    Do khuôn khổ tạp chí có hạn, không thể đăng tải hết được những nghiên cứu chuyên sâu, nên hướng ưu tiên công bố những phát hiện mới về những vấn đề niên đại, danh tính, thủ pháp kỹ thuật, bút danh, tiểu sử tác giả cho đến những luận điểm nghiên cứu mới. Nếu điều kiện tài chính cho phép, hàng năm, tạp chí nên có thêm một ấn phẩm phụ bản Thông báo mỹ thuật. Với ấn bản này, TCMT không chỉ là cơ quan ngôn luận của Hội mà còn là diễn đàn học thuật quan trọng hàng đầu của giới Mỹ thuật nước nhà, chứa đựng những thông tin mới, là cơ sở cho công tác giám định tác phẩm, nghiên cứu tác giả, tác phẩm và giai đoạn nghệ thuật.

    Theo tôi, việc đổi mới TCMT không chỉ dựa trên ý chí và mong muốn mà nó còn phải dựa vào nguồn lực và tài chính và nguồn nhân lực của bộ phận biên tập. Trong tương quan với các tạp chí như Nghiên cứu Mỹ thuật (của Trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam), Mỹ thuật Nhiếp ảnh ( Cục MT, NA và TL), nguồn tài chính của TCMT có phần khiêm tốn hơn. Với hạn chế về kinh phí và nhân lực, TCMT khó lòng lọt vào Danh mục các chuyên ngành và tạp chí khoa học được tính điểm phân theo các hội đồng chức danh giáo sư ngành, liên ngành. Ở Việt Nam, tạp chí Tia Sáng là tạp chí tuy không ở trong danh mục vừa nêu trên nhưng là tạp chí khoa học chất lượng. Sự phát triển của tạp chí Tia Sáng có sự ủng hộ những cộng tác viên là các nhà khoa học có uy tín, các nhà quản lý. Trong buổi gặp gỡ nhân kỷ niệm 25 thành lập Tạp chí Tia Sáng, TS. Nguyễn Quân, nguyên Bộ trưởng Bộ KH&CN khẳng định “đây là tờ tạp chí gần gũi, hàn lâm nhất, thẳng thắn nhất trong tất cả các tờ báo, tạp chí. Trong 25 năm qua, trải bao thăng trầm nhưng Tia Sáng luôn là một tờ báo tử tế, nghiêm túc, khắt khe, là diễn đàn đa chiều, nói được tâm tư của những người trí thức chân chính, để giới trí thức có thể trông cậy, và các cơ quan quản lý rút kinh nghiệm và học hỏi nhiều điều." Nhận xét này cũng là mong ước của tôi với TCMT, nên nguyên văn câu nói này có thể thay cụm từ người trí thức thành người nghệ sĩ, giới trí thức thành giới nghệ sĩ.

    Gia Khánh

Share:         LinkHay.com