E-mail        Print        Font-size  
  • Một thời Tạp chí Mỹ thuật

     

    Lịch sử mỹ thuật hiện đại Việt Nam được lưu giữ bằng văn bản trên các sách nghệ thuật không nhiều, một phần chưa có một đội ngũ các nghà nghiên cứu chuyên môn về khảo sát nhận định và phê bình mỹ thuật. Mặt khác kinh phí thực hiện các ấn phẩm đó đòi hỏi một nguồn tài chính lớn đối với người muốn xuất bản công trình của mình.

    Cũng may chính những chân dung giá trị nghệ thuật tạo hình Việt Nam đó lại được xuất hiện đều đặn trên các trang của Tạp chí Mỹ thuật, tạp chí chuyên ngành của Hội Mỹ thuật Việt Nam từ ngày được chính thức ra mắt bạn đọc vào năm 1977 tại Hà Nội.

    Kỷ niệm 40 năm ngày ra đời của Tạp chí Mỹ thuật 22/6/1977 - 22/6/2017, số tạp chí tháng 5-6/2017 đã dành nhiều trang về ngày kỷ niệm đầy ý nghĩa này.

    Thành lập năm 1977, vị Tổng biên tập đầu tiên là họa sĩ người Nam bộ Huỳnh Văn Gấm (Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2001). Số đầu tiên có khổ lớn (22x30cm) ban biên tập đã khẳng định đây là một tạp chí của cơ quan chuyên ngành mỹ thuật, thông điệp được gửi đến bạn đọc, hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam là diện mạo một nền mỹ thuật trải dàn trong quá trình lịch sử dân tộc từ cổ đại đến hiện đại đặc biệt là khuynh hướng về phương Tây qua cuộc tiếp xúc đầu thế kỷ 20 và tiếp biến nghệ thuật cuối thế kỷ 20 của các thế hệ họa sĩ Việt Nam.

    Ngay từ những số đầu tiên đã mang đậm yếu tố học thuật, phổ cập chuyên môn, trao đổi nghề nghiệp. Những cây bút chuyên khảo, phê bình nghệ thuật từ thời kỳ mỹ thuật Đông Dương: Nguyễn Đỗ Cung, Trần Văn Cẩn, Lương Xuân Nhị, Trần Đình Thọ, Mai Văn Hiến, Sỹ Ngọc từng xuất hiện trong những trang báo thời kháng chiến chống Pháp ở Việt Bắc, khu III, khu IV như Cứu quốc, Tiền phong, Tranh đấu, Văn nghệ nay lại có mặt trên các trang viết của tạp chí. Đội ngũ các nhà nghiên cứu phê bình nghệ thuật trưởng thành trong hòa bình thống nhất đất nước: Nguyễn Trân, Hoài Lam, Trần Thức, Triệu Thúc Đan, Lê Quốc Bảo, Thái Bá Vân, Thái Hanh, Khương Huân, Nguyễn Quân, Nguyễn Hải Yến, nghiên cứu lịch sử mỹ thuật cổ Nguyễn Đỗ Bảo, Du Chi, Chu Quang Trứ... và các cây bút trẻ sau này đã làm sang trọng đầy ắp các thông tin giá trị của chuyên ngành mỹ thuật Hội Mỹ thuật Việt Nam.

    Các mục lớn được hoạch định một cách rành mạch xoay quanh các vấn đề thời đại nóng hổi chuyển động cập nhật thông tin đồng thời cùng đánh thức quá khứ từ những giá trị quá kiến thức của các nhà viết sử, nghiên cứu từng vỉa, lát cắt của di sản xưa cũ: Đông Sơn - Lý - Trần - Lê - Nguyễn - Chămpa...

    Trong hàng trăm cuốn Tạp chí nằm trên giá sách tôi đã tìm thấy mấy số tạp chí được để riêng, xem kỹ hóa ra là những tạp chí kỷ niệm những sự kiện đặc biệt từ trước đây.


    Trang bìa Tạp chí Mỹ thuật số thứ 1, 2, 3/1978


    Trang bìa Tạp chí Mỹ thuật số 267&268 (3-4/2015)

    - Tạp chí kỷ niệm 30 năm ngày thành lâp Hội Mỹ thuật (lúc đó 1984 tên là Hội Nghệ sĩ tạo hình Việt Nam) và 10 năm ngày thành lập Tạp chí Mỹ thuật (1977-1987) ngoài tạp chí chính thức còn có tạp chí phụ trương in trang trong trang bìa tác phẩm sơn mài Hai thiếu nữ đi trên đồng lúa của Nguyễn Tiến Chung (1942) 50 trang của phụ trương là một dòng chảy nghệ thuật từ đông sang tây về những nền mỹ thuật thế giới cổ đại: Ai Cập, Hy Lạp, Angkor, Ấn Độ, tiền Cô Lông... đến hội họa Phục Hưng, Baroque, lãng mạn cổ điển Pháp và cuộc cách mạng Ấn tượng, Hậu Ấn tượng thế kỷ 20... Đề cập đến những giai tác kiệt phẩm của nền mỹ thuật: Tứ đại khí thời Lý Trần, những pho tượng cổ. Phụ trách những trang viết này là các họa sĩ tài năng Hoàng Công Luận, Lưu Yên, Lê Thanh Đức người đã có mặt trên các trang từ điển bách khoa sau này, họa sĩ Nguyễn Quân với tư cách là Tổng biên tập đã hướng về một tờ tạp chí đa diện.

    Tạp chí số tháng 3/1989 kỷ niệm 200 năm cách mạng Pháp 1789, Tổng biên tập Dương Viên ở cương vị Tổng thư ký hội Nghệ sĩ tạo hình Việt Nam đã hoạch định nội dung hướng về ngày kỷ niệm. Cuộc cách mạng Pháp 1789 đã thay đổi hình thái xã hội và nghệ thuật. Các bài viết công phu về các danh họa Pháp đã mở đầu cho các trường phái mới, phơi phới thanh xuân phá vỡ tảng băng cổ điển David, Ingres tiến vào hiện thực Milet, Courbet, Daumier rồi Ấn tượng Hậu Ấn tượng và hiện đại Cézanne, Vangogh Braque... mục đích các bài viết này để người đọc thấy được cuộc tiếp xúc đầu thế kỷ của các họa sĩ Đông Dương đã làm nên một khuynh hướng hội họa Hà Nội Tô Ngọc Vân, Lê Phổ, Mai Trung Thứ, Nguyễn Tiến Chung, Lương Xuân Nhị,...

    Vẫn là những đề mục quen thuộc của Tạp chí Mỹ thuật từ những ngày đầu thành lập: Sự kiện, Mỹ thuật truyền thống, Mỹ thuật thế giới, Tác giả - tác phẩm, Mỹ thuật với mọi người (hiện nay là đề mục Chuyện bên giá vẽ), Tin mỹ thuật (thông tin về triển lãm – hội viên). Tạp chí Mỹ thuật những năm đầu thế kỷ 21 đầy ắp các sự kiện mỹ thuật trong nước và thế giới.

    Số trang được tăng lên, in màu đẹp và sang trọng, ban biên tập là những họa sĩ nhà nghiên cứu trẻ năng động, chọn lọc bài vở thiết thực với hiện thực nền mỹ thuật Việt Nam hiện đại gắn liền với sự kiện lịch sử, xã hội. Đơn cử số mỹ thuật 3-4/1975 kỷ niệm 40 năm giải phóng miền Nam (30/04/1975 – 30/04/2015) với những bài hướng về ngày kỷ niệm: Trò chuyện 30/4, Hội họa vùng giải phóng, lễ khánh thành tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại Quảng Nam, Quách Phong và bức tranh Sài Gòn giải phóng...

    Ban biên tập hiện nay với sự cố gắng hết sức của Tổng biên tập Hoàng Anh luôn khẳng định hãy làm tất cả vì bạn đọc hội viên Hội Mỹ thuật, gửi đến họ những trang viết những trang viết đầy ắp thông tin chọn lọc chính xác khoa học và biện chứng. Trong kho tàng nghệ thuật xưa của nhân loại và những biến đổi đến không ngờ của nền nghệ thuật mới đa chiều đa dạng, tạp chí mỹ thuật sẽ đồng hành trên những trang viết công phu thuyết phục của một thế hệ cây bút vững vàng trong nhận thức, đánh giá, kiểm định phản biện.

    Định giá trị 40 năm tồn tại của một tờ tạp chí chuyên ngành mỹ thuật chúng ta vui mừng thấy từng bước đi chắc chắn, vững vàng để đến với niềm tin yêu của bạn độc qua từng năm tháng. Trên nền tảng học thuật, lý luận phê bình khẳng định khuynh hướng nghệ thuật mới trong tìm kiếm, chọn lọc, công bố tác phẩm của những thế hệ họa sĩ đã xây dựng một nền mỹ thuật mới hội nhập và bình đẳng thế giới trong tương lai gần: nhân loại.

    Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Hải Yến

Share:         LinkHay.com