E-mail        Print        Font-size  
  • Tranh Việt đương đại triệu USD, tại sao không ?

    Bức tranh "Nhìn từ đỉnh đồi" của họa sĩ Lê Phổ đã bán được 840.000 USD Mỹ tại nhà đấu giá Christie's Hongkong ngày 22/11/2016


    Nhìn lại khoảng 3 thập niên xuất hiện trên thị trường quốc tế, Việt Nam đã có không dưới 20 họa sĩ còn sống có giá bán khởi điểm cao hơn I Nyoman Masriadi thời mới xuất hiện. Nhưng chính Masriadi (sinh 1973, Indonesia) đã thành họa sĩ còn sống đầu tiên tại Đông Nam Á có tranh bán hơn 1 triệu USD tại một phiên đấu giá công khai.

    Muốn bán như I Nyoman Masriadi, tự thân họa sĩ, phòng tranh hoặc một vài tổ chức đấu giá đơn lẻ khó mà thực hiện được. Điều này cần đến một chiến lược, một tầm nhìn quốc gia, nơi có thể tác động đến sĩ diện dân tộc và hầu bao của những nhà sưu tập, những doanh nhân có tiềm lực tài chính vững mạnh.

    Vậy tại sao một triệu USD/1 tác phẩm lại là cột mốc mà nhiều nền nghệ thuật ốm yếu cần phấn đấu, trong đó có Việt Nam?

    Không có một văn bản nào cụ thể để quy định, giải thích điều này, nhưng theo quy ước ngầm của thương trường, chỉ khi nào nền nghệ thuật ốm yếu có tác phẩm được bán công khai từ một triệu USD trở lên (như một tác phẩm của Lê Phổ gần đây) thì nơi đó mới được xem là đã bước qua tuổi dậy thì để trưởng thành.


    Họa sĩ Lê Phổ (1907 - 2001)

    Đây cũng chính là “mức sàn an toàn” để bước đầu bảo đảm rằng các tác phẩm có giá bán thấp hơn sẽ còn có tương lai. Cùng với kim cương, vàng, tác phẩm nghệ thuật (đặc biệt là tranh) được xem là những hạng mục căn bản của đầu tư bền vững, thường có tăng trưởng, nên ngày càng có nhiều nhà đầu tư quan tâm hơn.

    Trong cuốn Understanding International Art Markets and Management (Iain Robertson [editor], Routledge, 2005), các phân tích cũng chỉ ra rằng tuy tác phẩm nghệ thuật là có tương lai, nhưng không phải tác giả nào, nền nghệ thuật nào cũng sẽ được như vậy. Tình trạng bị lạc rơ, bị đào thải rất khốc liệt. Sách Art of the Deal: Contemporary Art in a Global Financial Marke (Princeton University Press, 2014) của Noah Horowitz cũng chỉ ra: Nếu thiếu vắng thị trường nội địa để cân đối với quốc tế, thì khó mà mong sự xán lạn cao xa vời vợi ở bên ngoài.

    Nói cách khác, chỉ khi nào Lê Phổ, Nguyễn Phan Chánh, Nguyễn Gia Trí… (những tác giả từng có giá cao tại các nhà đấu giá) bán được vài tác phẩm từ một triệu USD, thì nền mỹ thuật Việt Nam mới thật sự “dậy thì thành công”, mới đủ sức lôi cuốn mạnh. Lý tưởng hơn nữa, chỉ khi những tên tuổi đương thời như Dinh Q.Lê, Lê Kinh Tài, Lê Quảng Hà… (những tác giả đang có vài tác phẩm cao giá bậc nhất Việt Nam hiện nay) vượt mốc một triệu USD, thì sức hút và mãi lực mới thực sự tăng trưởng đáng kể.


    Tác phẩm "Đời sống gia đình" (Family Life) của họa sĩ Lê Phổ đã bán được gần 1,2 triệu USD Mỹ tại nhà đấu giá Sotheby's Hongkong ngày 2/4/2017, lập kỷ lục "vô tiền khoáng hậu" cho một tác phẩm của họa sĩ Việt Nam trên thế giới.

    Điều này đã hoàn toàn đúng với nhiều quốc gia, mà trong một thời gian dài, bị xếp bên lề các cuộc chơi xa xỉ này như Nga, Nhật, Tây Ban Nha, Trung Quốc..., và gần đây là Indonesia, Singapore... Chỉ đến khi họ có tác phẩm vượt ngưỡng một triệu USD thì tình hình mới thay đổi nhanh chóng.

    Theo nhiều nhà môi giới nghệ thuật và các chủ phòng tranh danh tiếng tiết lộ, nhiều khi họ phải chấp nhận tình trạng “mua đắt, bán rẻ” để chen chân được vào các nhà đấu giá lớn. Bởi vì việc định giá và làm giá tại các phiên giao dịch công khai là một thủ thuật gần như độc quyền, có vẻ rất minh bạch, nhưng cũng đầy cảm tính. Sách thuộc diện kinh điển Duveen: The Story of the Most Spectacular Art Dealer of All (New Ed edition, 2003), S.N.Behrman gián tiếp phân tích điều này qua các thủ thuật, chiến lược của các nhà môi giới bậc thầy.

    Cho nên, với các thị trường nghệ thuật có lịch sử nhưng còn quá manh mún như Việt Nam, để bước qua tuổi dậy thì sẽ vừa khó, vừa dễ, tùy cách làm. Vì vậy, các hoạt động triển lãm, tiếp thị, truyền thông, đấu giá... để mỹ thuật Việt đương đại bán được triệu USD là nên làm, nhằm duy trì niềm tin và thúc đẩy thị trường đi về hướng tích cực hơn.

    Nhà báo Lý Đợi

Share:         LinkHay.com