E-mail        Print        Font-size  
  • Những người xây dựng Nhà xuất bản

     

    Trên thực tế, ở thời điểm thành lập Nhà xuất bản Mỹ thuật năm 1987, tình thế đã khác nhiều so với thời điểm thành lập Tạp chí Mỹ thuật cách đó 10 năm. Cơ chế bao cấp đã từng bước bị xóa bỏ, và sự tồn tại luôn luôn khó khăn vào lúc khởi đầu lại càng trở nên khó khăn hơn.

    Đội ngũ biên tập hầu như chưa có, phải chủ yếu nhờ vào đội ngũ biên tập vốn đã rất ít ỏi của Tạp chí Mỹ thuật; nghiệp vụ làm sách thực ra cũng chỉ mới bắt đầu. Cơ sở vật chất vô cùng thiếu thốn. Những sản phẩm đầu tiên in đen trắng trên giấy sạm đen, sách in ra chưa có hệ thống phát hành.

    Các cuốn như “Nguyễn Sáng” của Trần Thức, “Các họa sĩ triển lãm lưu động Nga” của Thái Bá Vân, “Mỹ thuật của người Việt” của Nguyễn Quân và Phan Cẩm Thượng, “Gốm Việt Nam” của Trần Khánh Chương, “Picasso” của Hoàng Công Luận, “Trường Đại học Mỹ thuật Hà Nội 1925-1990” - là những cuốn sách tiêu biểu của thời kỳ đầu tiên ấy.

    Năm 1992 thật đúng là một năm chuyển biến quan trọng và đáng ghi nhớ của Nhà xuất bản, khi cuốn “Tranh lụa Việt Nam” ra đời. Đó là cuốn sách tuyển tập có lý luận đầu tiên, in bốn màu, đóng bìa cứng. Cho dù nội dung còn sơ sài, kỹ thuật ấn loát còn hạn chế, nhưng cuốn sách đã thực sự tạo ra một bước nhảy vọt cho Nhà xuất bản, bởi vì chỉ thông qua những sản phẩm như vậy, một nhà xuất bản chuyên về “mỹ thuật” mới có được tiếng nói riêng của mình.


    Tranh lụa Việt Nam. 1992. Tác giả đề dẫn: Hoàng Công Luận.
    Song ngữ Việt - Pháp. Giải A Sách đẹp 1993.




    Các họa sĩ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. 1993 (tái bản 1998).
    Tác giả: Quang Phòng. Việt - Pháp - Anh. Giải A Sách đẹp 1993.

    Sự thành công của một số cuốn sách tiếp theo như “Tranh sơn mài Việt Nam”, “Các họa sĩ Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương”, “50 năm tranh tượng về lực lượng vũ trang và chiến tranh cách mạng”, “Mỹ thuật hiện đại Việt Nam”, “Tranh khắc gỗ Việt Nam”, “Điêu khắc hiện đại Việt Nam”, “Điêu khắc cổ Việt Nam” - đã khẳng định ưu thế và vị trí không thể tranh chấp của Nhà xuất bản trong lĩnh vực mỹ thuật nói riêng và nghệ thuật nói chung.

    Năm 1997, cuốn “Mỹ thuật hiện đại Việt Nam” đã được Nhà nước ta chọn làm quà tặng chính thức tại Hội nghị Thượng đỉnh các nước có sử dụng tiếng Pháp họp tại Thủ đô Hà Nội. Như vậy, cuốn sách này chắc chắn đã có mặt tại gần 60 nước trên thế giới. Cùng năm 1997, Nhà xuất bản Mỹ thuật đã vinh dự được Đảng và Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba.

    Kể từ 1993 (năm đầu tiên Bộ Văn hóa Thông tin tổ chức giải thưởng sách đẹp toàn quốc) đến nay, Nhà xuất bản Mỹ thuật luôn luôn là đơn vị dẫn đầu giành số lượng giải thưởng cũng như số lượng giải thưởng cao nhất về sách đẹp (16 Huy chương Vàng, 23 Huy chương Bạc, 13 Huy chương Đồng). Riêng giải thưởng về “sách hay” (giải thưởng của Hội Xuất bản Việt Nam), một giải thưởng rất khó đạt được, Nhà xuất bản cũng đã bốn lần được trao (năm 2004 cho cuốn “Mỹ thuật dân tộc Thái” của tác giả Phan Ngọc Khuê, 2006 cho cuốn “Trang phục Việt Nam” của tác giả Đoàn Thị Tình, năm 2013 cho cuốn "Từ điển mỹ thuật phổ thông" của tác giả Đặng Thị Bích Ngân), năm 2014 cho cuốn "Gốm Việt Nam - kỹ thuật và nghệ thuật" của tác giả Trần Khánh Chương. Riêng cuốn "Hình tượng Bác Hồ trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam", xuất bản năm 2008, đã được tặng Bằng khen của Ban chỉ đạo cuộc vận động sáng tác, quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật và báo chí về Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh dành cho các tác phẩm văn học, nghệ thuật xuất sắc.

    Sách của Nhà xuất bản Mỹ thuật không những được đông đảo bạn đọc trong và ngoài nước yêu thích, mà còn có mặt trong thư mục của nhiều thư viện lớn trên thế giới, đặc biệt ở Mỹ (như Thư viện Đại học Tổng hợp Havard).

    Một số nghiên cứu sinh cao cấp nước ngoài đã đến Nhà xuất bản để trao đổi kiến thức về lịch sử mỹ thuật Việt Nam.


    Mỹ thuật Hiện đại Việt Nam. 1996. Tác giả: Quang Phòng, Trần Tuy.
    Việt - Pháp - Anh. Giải A Sách đẹp 1996.




    Chữ ký đề tặng của Chủ tịch nước Trần Đức Lương trong cuốn Mỹ thuật Hiện đại Việt Nam - quà tặng chính thức của
    Nhà nước ta tại Hội nghị Thượng đỉnh Pháp ngữ, Hà Nội 1997.



     


    Điêu khắc cổ Việt Nam. 1997. Tác giả: Phan Cẩm Thượng.
    Song ngữ Việt - Anh. Giải A Sách đẹp 1997.

    ***

    Sự trưởng thành của Nhà xuất bản Mỹ thuật thực ra chỉ dựa trên rất ít người (quân số từ A đến Z đầu tiên là ba người, nay là trên 10 người), và có thể nói, về mặt nhân sự, Nhà xuất bản Mỹ thuật là một trong những nhà xuất bản có cơ cấu gọn nhẹ nhất so với tất cả các nhà xuất bản khác trong cả nước, trong khi khối lượng công việc đã làm được thì không hề nhỏ chút nào.

    Việc đảm bảo ý thức chính trị và văn hóa, đảm bảo mục đích, tôn chỉ của Nhà xuất bản, cũng như thích nghi được với môi trường cạnh tranh ngày càng trở nên gay gắt - luôn luôn là những thử thách, đòi hỏi những nỗ lực rất lớn.

    Ngoài những nhân tố khách quan, chủ trương, chính sách ưu đãi và sự bảo trợ dưới nhiều hình thức của Nhà nước, sự lãnh đạo trực tiếp, động viên, ủng hộ của Hội Mỹ thuật Việt Nam, đặc biệt của Ban thường vụ, yếu tố chủ quan vẫn là cực kỳ quan trọng và mang tính quyết định. Không có tâm huyết, không có năng lực, không linh động, không tự chủ sáng tạo thì không thể hoạt động liên tục và có thành quả tốt như trên thực tế.


    Hình tượng Bác Hồ trong nghệ thuật tạo hình Việt Nam. 2008. Việt - Anh - Pháp.
    Bằng khen của Ban chỉ đạo Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh.


     


    Trang phục Việt Nam. 2006. Tác giả: Đoàn Thị Tình. Song ngữ Việt - Anh.
    Giải thưởng sách hay năm 2007.

    Sau 30 năm kể từ khi thành lập, Nhà xuất bản Mỹ thuật đã có năm đời giám đốc. Đó là các họa sĩ Đặng Đức Sinh (Giám đốc đầu tiên), Hoàng Công Luận, Trương Hạnh (Giám đốc có thời gian lâu nhất), Cồ Thanh Đam, và Đặng Thị Bích Ngân (Giám đốc kiêm Tổng biên tập Nhà xuất bản hiện nay).

    Cho dù mỗi vị giám đốc đều có quan điểm, phong cách lãnh đạo khác nhau, không ai giống ai, nhưng họ đều có công lớn cho sự nghiệp phát triển của Nhà xuất bản. Và ở thời kỳ giám đốc nào Nhà xuất bản Mỹ thuật cũng đều có những cuốn sách, những thành tựu đáng ghi nhớ.

    Trong quá trình 30 phát triển của Nhà xuất bản Mỹ thuật, không thể không kể đến những đóng góp quan trọng của họa sĩ Hoàng Công Luận, họa sĩ Lưu Yên, họa sĩ- nhà phê bình nghệ thuật Nguyễn Quân, nhà điêu khắc Trần Tuy, nhà nghiên cứu mỹ thuật Nguyễn Hùng, cũng như sự cộng tác thân thiết của các họa sĩ Quang Phòng, Lê Thanh Đức, Trần Duy, Trần Khánh Chương, Nguyễn Thụ, Nguyễn Lương Tiểu Bạch, Lê Anh Vân, Lương Xuân Đoàn, Công Quốc Hà, Đỗ Phấn, Đặng Hùng Lân, các nhà nghiên cứu Thái Bá Vân, Trần Thức, Chu Quang Trứ, Phan Ngọc Khuê, Phan Cẩm Thượng, Đoàn Thị Tình, Đặng Thái Hoàng, Vũ Hiệp, các nhà nhiếp ảnh Lê Vượng, Lê Cường, Đào Việt, Lại Diễn Đàm, Đỗ Huy, các dịch giả Hoàng Nguyên, Đỗ Trọng Quang, Thế Hùng, Trịnh Hồng Hạnh...


    Từ điển Mỹ thuật phổ thông. 2013 Đặng Thị Bích Ngân chủ biên.
    Huy chương Vàng Sách đẹp và Huy chương Bạc Sách hay 2013.



    Gốm Việt Nam: Kỹ thuật và Nghệ thuật. 2013. Tác giả: Trần Khánh Chương.
    Giải Sách hay 2014.

    Đội ngũ cán bộ, công nhân viên hiện nay của Nhà xuất bản hầu hết là những người đã có trên dưới 20 năm công tác, thành thạo chuyên môn: anh Nguyễn Trí Dũng (phó giám đốc, trưởng phòng nghiệp vụ tổng hợp, biên tập viên), anh Quang Việt (trưởng ban biên tập), chị Cồ Thanh Mai (phó phòng hành chính, kế hoạch và tài vụ), chị Vũ Thị Hương (phó phòng nghiệp vụ tổng hợp, biên tập viên), các anh Phạm Cao Tùng (họa sĩ trình bày, biên tập viên), Cồ Thanh Tuấn (họa sĩ trình bày, biên tập viên), Nguyễn Quốc Chung (cán bộ hành chính), chị Hồ Linh Chi (biên tập viên), chị Nguyễn Vân Phượng (kế toán trưởng)...

    Sự cộng tác thường xuyên của một số hội văn học nghệ thuật các tỉnh thành như Hà Nội, Bắc Giang, Lạng Sơn, Bắc Ninh, hay của Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh, đã giúp cho Nhà xuất bản Mỹ thuật có được nhiều ấn phẩm tốt. Các nhà sách Văn Lang, Hoa Niên trước đây, các nhà sách Minh Thắng, Tân Việt, Huy Hoàng, Minh Long, Nhân dân, Tuấn Việt... là những đối tác thực sự có hiệu quả để Nhà xuất bản có được những tủ sách kiến thức, đặc biệt tủ sách thiếu nhi, đẹp, phong phú, bổ ích và hấp dẫn.

    Nhà xuất bản xin được cảm ơn các cán bộ, công nhân viên đã nghỉ hưu: cô Vũ Thị Cầm, chị Nguyễn Thị Minh Chi, anh Nguyễn Như Mây...

    Cuối cùng xin chân thành bày tỏ lòng tưởng nhớ tới những người đã mất, các anh Trương Hạnh, Nguyễn Hùng và Cồ Thanh Đam.

    Quang Việt

Share:         LinkHay.com