E-mail        Print        Font-size  
  • Cách nào bảo vệ bộ sưu tập nghệ thuật trước sự tấn công của nhiệt độ và độ ẩm ?

     


    Ngày nay những bộ sưu tập nghệ thuật cá nhân lớn cùng sự gia tăng số lượng nhanh chóng của các tác phẩm cũng như sự đa dạng về chủng loại hiện vật trong mỗi bộ sưu tập đã trở nên phổ biến. Đó đều là những báu vật không thể thay thế, là độc bản và duy nhất. Vì thế, song song với công việc sưu tập chúng ta cũng không thể bỏ ngoài công việc bảo quản các tác phẩm hiện có, điều đó không chỉ giúp cho bộ sưu tập tăng thêm giá trị mà đó còn là trách nhiệm của chúng ta đối với những thế hệ mai sau.

    Việt Nam là nơi có khí hậu khắc nghiệt, thay đổi liên tục theo mùa và từng vùng trên cả nước. Đặc trưng là độ ẩm cao và biến đổi nhiệt độ trong năm lớn ở khu vực phía Bắc, khu vực phía Nam khí hậu khô và nắng nóng quanh năm. Khoảng biến động nhiệt trong ngày lớn và nhiều mưa trên toàn lãnh thổ Việt Nam. Với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt như vậy sẽ nhanh chóng làm hư hỏng các tác phẩm nghệ thuật quý giá nếu như chúng ta không lưu ý tới việc bảo quản chúng trong một môi trường phù hợp trong không gian trưng bày riêng biệt khép kín, với kính ngăn tia tử ngoại có trong ánh nắng trực tiếp, bỏ tranh ra khỏi ống đựng sau khi đem về và đóng khung bảo quản cẩn thận nhằm tránh những sự cố do gẫy vỡ bề mặt khi cuộn cũng như mưa gió ngập lụt, hay không trưng bày bảo quản gần các nguồn hoá chất gây ăn mòn, dễ cháy, không cầm nắm trực tiếp bằng tay không vì dầu trên da có thể gây hại cho bề mặt hiện vật ...

    Vậy những điều gì đang tác động trực tiếp và tạo nên những hư hại phổ biến nhất đối với các tác phẩm nghệ thuật? Đó chính là Nhiệt độ và Độ ẩm.


    Bảo tàng nghệ thuật Philadelphia.

    Những hư hỏng xẩy ra từ bên trong và nấm mốc bên ngoài do độ ẩm cao.

    Khía cạnh quan trọng nhất của nhiệt độ là sự ảnh hưởng đến độ ẩm tương đối (RH). Độ ẩm tương đối là thước đo lượng hơi nước có trong một lượng không khí bất kỳ và so chúng với lượng hơi nước tối đa mà khối lượng không khí đó có thể giữ được, được biểu diễn dưới dạng phần trăm. Nếu không khí ở một nhiệt độ nhất định chứa một nửa lượng hơi nước so với mức tối đa nó có thể giữ ở nhiệt độ đó, độ ẩm tương đối sẽ được hiển thị là 50%. Những sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm sẽ gây ra sự co giãn của các vật liệu bên trong hiện vật khi chúng phải thay đổi trạng thái đang có nhằm phù hợp với môi trường mới xung quanh. Các hiện vật trưng bày thường bao gồm nhiều loại vật liệu. Mỗi loại vật liệu có sự phản ứng khác nhau đối với lượng hơi nước có trong không khí, hay nói cách khác chúng phải biến đổi (đẩy hơi ẩm ra hoặc hút vào) bởi tính chất cân bằng độ ẩm với môi trường xung quanh của mọi vật, quá trình đó sẽ tạo nên những biến đổi bên trong và bên ngoài hiện vật (nở ra hoặc co lại) quá trình đó sẽ tạo nên những hư hỏng không mong muốn qua thời gian, đặc biệt những hư hỏng nghiêm trọng chắc chắn sẽ xảy ra ngay lập tức khi có sự thay đổi quá nhanh và đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm.


    Sông Seine ngoại ô Paris - thế kỷ 19, tranh phấn màu. Bị mốc do độ ẩm cao. Trước và sau khi phục chế.

    Ba dạng hư hỏng thường gặp do độ ẩm gây ra:



    Các chuyên gia lưu giữ hiện vật của bảo tàng luôn đưa ra khuyến cáo, với hiện vật được lưu trữ và trưng bày luôn cần phải có nhiệt độ và độ ẩm ổn định trong mức phù hợp nhằm giảm thiểu tối đa các nguy cơ gây ảnh hưởng tới hiện trạng và những sự hư hỏng có thể xẩy ra đối với chúng. Khi hiện vật cần được chuyển tới những địa điểm trưng bày khác, chúng phải được đóng gói cẩn thận bằng cách sử dụng lớp bọt cách nhiệt (insulating foams) bọc bên ngoài bằng lớp màng nhựa tổng hợp (barrier films) được hàn mép hoặc dán kín (để kiểm soát sự thay đổi đột ngột về nhiệt độ và độ ẩm) cuối cùng phải được cho vào thùng gỗ theo đúng kích thước đóng gói nhằm tránh những hiện tượng đổ và va quệt không mong muốn trong quá trình vận chuyển.


    Hiện vật được đóng gói trước khi vận chuyển tới địa điểm trưng bày khác.

    Làm thế nào có thể đo nhit đ và đ ẩm tương đi?

    Thiết bị kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm là một trong những thiết bị thông dụng nhất hiện nay được sử dụng trong tất cả các bộ sưu tập lớn và viện bảo tàng. Bạn có thể đặt chúng ở những vị trí kín đáo khắp các gian trưng bày. Nên sử dụng những thiết bị có chức năng ghi lại quá trình biến đổi của không khí theo ngày và theo tuần. Cùng việc kiểm tra định kỳ và hiệu chỉnh thường xuyên.

    Một vài thiết bị được sử dụng để đo nhiệt độ và độ ẩm trong các bộ sưu tập nghệ thuật và bảo tàng:

    - Máy đo độ ẩm và nhiệt độ: thiết bị này có thể treo lên trên tường hoặc trên kệ. Nên chọn thiết bị có khoảng nhận biết lớn về sự thay đổi nhỏ của nhiệt độ / độ ẩm.

    - Thiết bị ghi nhận dữ liệu: thiết bị này có thể ghi lại, hiển thị và tải thông tin nhiệt độ và độ ẩm vào máy tính để phân tích và theo dõi.

    - Nhiệt độ và ẩm kế cơ: Thiết bị này được đặt kín đáo trong các trường hợp trưng bày để theo dõi các mức độ nhiệt độ và độ ẩm.

    - Thẻ lưu nhiệt độ/độ ẩm: Các thẻ ghi lại nhiệt độ / độ ẩm bằng cách hiển thị thay đổi màu từ xanh (khô) đến hồng (ẩm).

    Đồng thời những chất có tác dụng duy trì độ ẩm tiêu chuẩn như Silica Gel cũng được sử dụng trong các khu vực bảo quản theo dạng các ngăn chứa và hộp đựng riêng biệt.



    Thiết bị kiểm tra nhiệt độ và độ ẩm bên trong không gian trưng bày.

    Độ ẩm trung bình nào là lý tưởng trong môi trường trưng bày và lưu trữ?

    Hướng dẫn chung về điều kiện nhiệt độ và độ ẩm trong không gian trưng bày và lưu trữ tiêu chuẩn được minh họa trong biểu đồ dưới đây:

    Một số đối tượng yêu cầu môi trường có sự kiểm soát riêng. Ví dụ một số vật bằng kim loại được trưng bây ở độ ẩm thấp hơn để làm chậm tốc độ ăn mòn. Các vật liệu khác như gốm, sứ cao cấp ít nhậy cảm hơn với nhiệt độ và độ ẩm.

    Điều gì đang được thực hiện trong Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia để kiểm soát các mức độ nhiệt độ và độ ẩm?

    Những hệ thống xử lý không khí tinh vi và hiện đại nhất luôn là sự bảo vệ tuyệt vời chống lại hiện tượng biến động mạnh về nhiệt độ và độ ẩm của tự nhiên. Bảo tàng sử dụng một hệ thống xử lý không khí tổng để điều chỉnh nhiệt độ và độ ẩm cho toàn bộ các khu vực bên trong tòa nhà. Hệ thống máy tính điều khiển hệ thống (HVAC) duy trì không khí luôn ở mức nhiệt độ là 21°C và độ ẩm là 50% quanh năm trong tất cả các phòng trưng bày cũng như tại khu vực lưu trữ. Mỗi khu vực trong Bảo tàng có chứa một cảm biến điện tửvà sẽ ngay lập tức đưa ra cảnh báo nếu các mức độ vượt khỏi phạm vi an toàn cho phép (± 1°C/ ± 2% RH). Trong trường hợp có cảnh báo được phát ra, đội ngũ bảo trì sẽ ngay lập tức làm việc để giải quyết các vấn đề gây nên hiện tượng biến đổi đó và đưa môi trường trở lại điều kiện tiêu chuẩn ban đầu. Những điều này đem tới một môi trường an toàn nhất cho các bộ sưu tập của bảo tàng. Cũng như là một tiêu chuẩn cần phải có để áp dụng cho các bộ sưu tập nghệ thuật cá nhân trên toàn thế giới.


    Phòng trưng bày bên trong bảo tàng nghệ thuật Philadelphia.

    Khúc Ngọc Minh

Share:         LinkHay.com