E-mail        Print        Font-size  
  • Huớng đi mới cho môn giải phẫu tạo hình trong đào tạo mỹ thuật



    Trong lịch sử, thế kỷ XV (thời kỳ Phục Hưng) được xem là thế kỷ “vàng” của nhân loại, thời điểm này ghi nhận khá nhiều những thành tựu khoa học cũng như văn học nghệ thuật. Họa sĩ Leonardo da Vinci được biết đến với sự thành công trong nhiều lĩnh vực, trong đó có những nghiên cứu về giải phẫu học tỉ mỉ, hiếm hoi mang tính chính xác ở thời kỳ đó. Cũng từ đây, những nghiên cứu về giải phẫu và ngành giải phẫu học phát triển bùng nổ. Mặc dù, môn giải phẫu học ở các trường mỹ thuật của Việt Nam hình thành khá muộn nhưng đã nhanh chóng trở thành bộ môn khoa học mang tính nghiên cứu phục vụ cho học tập và sáng tác mỹ thuật.

    Đối với chương trình giáo dục nghệ thuật tại các trường đào tạo mỹ thuật cũng hướng tới mục đích đặt vấn đề cho sinh viên học tập và nghiên cứu giải phẫu tạo hình như là nội dung cơ bản của hội họa, nghiên cứu cấu trúc, tỷ lệ toàn thân và tỷ lệ từng bộ phận, hình thái, vóc dáng, đặc điểm trạng thái nhằm diễn đạt hình khối và những tư thế hoạt động của con người trong tương quan với không gian, với môi trường. Qua quá trình nghiên cứu, diễn tả, học sinh sẽ nắm được các nguyên tắc cơ bản của tạo hình cơ thể người, nhằm nâng cao được nhận thức thẩm mỹ. Từ đó học sinh có thể xây dựng và thể hiện hình tượng các nhân vật trong bài học và trong sáng tác tranh vững chãi và sinh động.


    Leonardo da Vinci, nhà khoa học giải phẫu

    Trước đây, việc giảng dạy môn giải phẫu tạo hình tại các trường đào tạo về mỹ thuật thường theo phương pháp truyền thống là giáo viên đọc và học sinh chép bài, giáo viên sử dụng một vài hình vẽ dưới góc nhìn 2 chiều (2D) để mô phỏng hệ cơ xương khớp cho học sinh hình dung, thực tế này đã khiến cho sinh viên gặp rất nhiều khó khăn trong việc tưởng tượng về kết cấu cơ và xương dẫn đến việc vẽ sai hoặc hiểu sai về tỷ lệ các bộ phận trên cơ thể. Trong khi đó giải phẫu tạo hình là một môn học khó, tài liệu về giải phẫu tạo hình không nhiều, thiếu giáo cụ trực quan nên hầu hết sinh viên không hứng thú với môn học và gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình học.

    Tuy nhiên, theo thời gian cùng sự phát triển nhanh chóng của khoa học kỹ thuật hiện đại đã góp phần thúc đẩy sự phát triển vượt bậc của nghành giáo dục. Vì vậy, chương trình đào tạo môn giải phẫu tạo hình ở trường đào tạo về mỹ thuật đã nhanh chóng cập nhật những ưu điểm của công nghệ thông tin (CNTT) vào mô hình nội dung bài học cho sinh viên.

    CNTT đã giúp cho người dạy có nhiều điều kiện thuận lợi hơn giúp cho việc thiết kế giáo án các môn học và giảng dạy nói chung, môn học giải phẫu nói riêng trở nên sinh động, hiệu quả, tiết kiệm được nhiều thời gian so với cách dạy theo phương pháp truyền thống. Thông qua giáo án điện tử, giáo viên cũng có nhiều thời gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh, sinh viên tương tác đa chiều với giáo viên và với bài giảng tích cực hơn trong giờ học. Hệ thống bài giảng điện tử góp phần nâng cao chất lượng học tập cho học sinh, tạo ra một môi trường giáo dục mang tính tương tác cao, không đơn thuần chỉ là “thầy đọc, trò chép” như cách dạy truyền thống, mà học sinh được khuyến khích và tạo điều kiện để chủ động tìm kiếm tri thức, sắp xếp hợp lý quá trình tự học tập, tự rèn luyện của bản thân mình. Mặt khác, mô hình đào tạo mới áp dụng CNTT sẽ theo hướng mở và thoáng, cởi bỏ giới hạn của không gian, thời gian và môi trường học thuật, đòi hỏi sự đóng góp, sự năng động, tự lập, tự do, tự học, tự nghiên cứu, tự động viên, nhất là óc sáng tạo của sinh viên.Việc áp dụng những tiến bộ của CNTT như một chất xúc tác đã kích thích đội ngũ giáo viên, giảng viên có bước biến đổi trong phương pháp giảng dạy, đồng thời nó cũng có nhiều tác động tích cực, hiệu quả đến sinh viên trong quá trình tiếp nhận kiến thức, cụ thể như môn giải phẫu tạo hình.


    Ảnh minh họa cho một bài nghiên cứu giải phẫu

    Bài giảng điện tử của bộ môn giải phẫu tạo hình khi được áp dụng tại các trường đào tạo về mỹ thuật đã giải quyết được những vấn đề tồn tại nêu trên của phương pháp dạy học truyền thống. Việc tìm hiểu và vận dụng các hình ảnh trong không gian 3 chiều, hình chuyển động, video clip về giải phẫu tạo hình giúp sinh viên có thể dễ dàng hình dung và có khái niệm chính xác về các hình ảnh, sự vật, hiện tượng khi tiếp xúc với chúng bằng những hình ảnh trực quan như trong môi trường thực. Việc mô tả các xương, cơ nằm bên trong cơ thể phải được mô phỏng như thật và sinh động mới phát huy mạnh mẽ tư duy sáng tạo cho sinh viên.Bên cạnh đó, hệ thống bài giảng điện tử giúp cho người dạy truyền tải thông tin, bài tập về nhà, dữ liệu của môn học cho sinh viên trên mạng internet, giúp cho việc tương tác giữa người dạy và người học trở nên dễ dàng hơn. Sinh viên có thể nộp bài tập, bài thi, các câu hỏi, thắc mắc với giáo viên qua kênh thông tin riêng, từ đó rút ngắn thời gian dạy và học của giáo viên và học sinh, giải đáp mọi thắc mắc của sinh viên mọi lúc mọi nơi mà không nhất thiết phải có mặt tại lớp học như cách dạy truyền thống. Đội ngũ giáo viên có thể tinh giản các bước giảng dạy tại lớp hoặc giảng dạy từ xa, được tiếp cận với công nghệ hiện đại để luôn cập nhật cùng với xu thế giáo dục mới, dễ dàng sao chép, lưu giữ, chia sẻ hệ thống bài giảng điện tử với các đồng nghiệp để phát triển, nhân rộng mô hình này trong thời gian tới nhằm mục đích nâng cao chất lượng giảng dạy môn học cho sinh viên.

    Hiện nay, những phần mềm phục vụ cho quá trình dạy và học môn này khá phong phú, mỗi sản phẩm đều có đặc tính riêng. Việc nghiên cứu tìm hiểu và làm chủ công nghệ từng phần mềm vẫn còn là thách thức với người dạy, việc cập nhật công nghệ, phối hợp nhuần nhuyễn ứng dụng trên các hệ thống thiết bị phụ trợ như máy vi tính, máy tính bảng, điện thoại thông minh, máy chiếu, màn chiếu mới có thể vận hành và triển khai hiệu quả hệ thống bài giảng điện tử trong môn giải phẫu tạo hình. Ứng dụng được sử dụng trong môn giải phẫu tạo hình gồm 3D Anatomy for the Artist, ESS, Anatomy 5 (Essential anatomy 5) và Muscle (Visible Body), (Những phần mềm ứng dụng nói trên là phần mềm ứng dụng có bản quyền được đăng tải trên Apple Store cho Iphone hay Google Play Store cho Androi và Microsoft Store cho Windows Phone). Những phần mềm nói trên cho phép người dùng xoay và phóng to tất cả các mô hình cơ xương của con người trong không gian 3D, các bộ phận với hình ảnh rõ ràng và trực quan của mỗi cấu trúc, các cơ được phân nhóm thành các lớp, từ lớp ngoài đến sâu nhất, có thể bóc tách, đi sâu vào các lớp cơ ở chế độ nhiều hoặc đơn với việc sử dụng tính năng lọc để ẩn hoặc hiển thị tất cả các hệ thống xương hoặc cơ. Với chi phí sử dụng hợp lý, tính năng ưu việt và nổi trội cùng với việc cập nhật liên tục về công nghệ khiến cho những phần mềm nói trên là công cụ đắc lực cho người dạy vận dụng và triển khai vào hệ thống bài giảng điện tử.


    Ảnh minh họa cho phần mềm ứng dụng trong nghiên cứu giải phẫu

    Hệ thống phần mềm nói trên có ưu điểm là dễ triển khai vì người dạy và người học có thể tự tải về và cài vào máy tính cá nhân hoặc các thiết bị cầm tay, từ đó người dạy có thể xây dựng hệ thống bài giảng điện tử của mình dựa trên việc phối hợp giữa nội dung kiến thức cần truyền tải với ứng dụng phần mềm, ipad (máy tính bảng) và máy chiếu, màn chiếu để triển khai bài giảng điện tử. Bên cạnh đó, sinh viên có thể tải những phần mềm nói trên về máy tính cá nhân hoặc điện thoại cá nhândưới sự hướng dẫn của giáo viên để hoàn thành bài tập về nhà hoặc tự nghiên cứu nhằm phục vụ cho việc trau đồi kiến thức và nâng cao hiểu biết về hệ thống cơ và xương của con người, phục vụ hiệu quả cho việc hiểu biết căn bản trong việc xây dựng hình tượng con người.

    Với việc áp dụng không gian ảo, sinh viên có thể trải nghiệm và nghiên cứu trên hình ảnh 3D mô phỏng theo tỷ lệ chuẩn.Ứng dụng dữ liệu hình ảnh 3D về các bộ phận cơ thể người sẽ cho phép các sinh viên có thể tìm hiểu về các thành phần và nguyên lý hoạt động của cơ thể một cách trực quan và hiệu quả hơn rất nhiều so với việc quan sát trên các hình vẽ bằng tay trước đây. Các hình ảnh 3D không chỉ giúp cho sinh viên quan sát vật thể ở mọi góc độ mà nó có thể được thể hiện dưới dạng đồ họa động. Ví dụ như đồ họa độngmột gương mặt đang cười với sự chuyển động của hàng loạt nhóm cơ nét mặt như: cơ vòng môi, cơ tam giác môi..., hay như sự chuyển biến của hình thái cơ ngực trong động tác vươn tay có sự tham gia của các cơ như: cơ ngực lớn, cơ ngực nhỏ..... Tất cả những sự mô phỏng này đóng vai trò rất quan trọng trong việc tiếp thu kiến thức của người học một cách hiệu quả.


    Ảnh minh họa cho một bài nghiên cứu giải phẫu

    Tóm lại, việc sử dụng các thiết bị điện tử thông minh như CNTT chính là công cụ có giá trị để hỗ trợ tìm hiểu tri thức và tổ chức các nguồn học liệu và hoạt động giảng dạy bằng kênh thông tin riêng của mình và có thể thấy tích hợp công nghệ mang lại cho sinh viênkinh nghiệm học tập tới một mức độ tích cực. Chia sẻ các kết nối và đưa ra các thảo luận được số hóa cho môn học giải phẫu tạo hình tại trường đào tạo về mỹ thuật ngày càng hoàn thiện hơn. Áp dụng CNTT vào môn giải phẫu tạo hình góp phần phát triển các kỹ năng tư duy sáng tạo của sinh viên mỹ thuật. Từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy và khơi dậy niềm yêu thích, say mê những kiến thức cần có cho những tài năng tương lai của đất nước dưới thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

    Nguyễn Đức Tuấn



    Tài liệu tham khảo:

    1. https://www.hvtc.edu.vn/tabid/558/catid/143/id/19350/Bai-giang-dien-tu-la-gi-/Default.aspx

    2. http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/dao-tao-boi-duong/item/2021-ung-dung-cong-nghe-%E2%80%9Cthuc-tai-ao%E2%80%9D-trong-linh-vuc-giao-duc-dao-tao.html

    3. https://www.most.gov.vn/vn/tin-tuc/12224/giao-duc-viet-nam-truoc-yeu-cau-cua-cach-mang-cong-nghiep-4-0.aspx































Share:         LinkHay.com