E-mail        Print        Font-size  
  • MỘT SỐ SỰ KIỆN NGHỆ THUẬT THẾ GIỚI NỔI BẬT 2013

     DAUMIER - Bữa ăn ở vùng quê. Khoảng 1868 Trưng bày tại Triển lãm Visions of Paris





    Chắc chắn chưa phải là một danh sách đầy đủ, cũng sắp xếp không theo thứ tự đặc biệt nào, dưới đây tạm coi là “danh sách rút gọn” những sự kiện nổi bật nhất trong thế giới nghệ thuật toàn cầu năm vừa qua.

    1. Năm 2013 là năm mà các hội chợ nghệ thuật đã chứng minh được sức mạnh của nó. Trong cơn đau đớn của một cuộc suy thoái kinh tế toàn cầu và sự biến đổi công nghệ liên tục, thế giới nghệ thuật đã chứng tỏ giá trị của nó trong một xã hội đương đại của thế kỷ 21, với những hội chợ thường niên vẫn tiếp tục diễn ra, không chỉ mang
    tính biểu tượng, mà có cả những bằng chứng sống động về khả năng tồn tại bền bỉ của nó. Art Basel Hong Kong 2013 (tháng 5) có 245 gallery đến từ 35 quốc gia, với 2000 nghệ sĩ. Art Basel Miami Beach 2013 (tháng 12) nổi tiếng về tính ngẫu hứng cao, năm nay doanh thu không dưới 3 tỷ đôla, với hơn 2000 nghệ sĩ được 265 gallery dìu tới bãi biển nghệ thuật thu hút tới 75.000 lượt khách tham quan. Đầu năm, Art Stage Singapore 2013 (tháng 1), hội chợ nghệ thuật lớn nhất Đông Nam Á “khai hỏa”, cũng có đến 130 gallery cùng 600 nghệ sĩ đến từ 23 quốc gia, và lượng khách thăm hơn 35.000 lượt. Khủng hoảng kinh tế là thế nhưng năm 2013, ở châu Âu, hội chợ lớn nhất về nghệ thuật đương đại Venice Biennale 2013 (tháng 6) vẫn là sự kiện quốc tế lớn, thu hút 150 nghệ sĩ của 88 quốc gia (nhiều nhất từ thế giới Ả Rập) tụ họp. Khu vực ta có Singapore Biennale 2013 (SB4) hiện chuyên về nghệ thuật đương đại Đông Nam Á, với 82 nghệ sĩ từ 9 nước Đông Nam Á, và thêm khách mời từ 4 nước Nhật Bản, Hàn Quốc, Pháp, Mỹ, lần đầu tiên có hình thức tổ chức với các nhóm curator quốc tế, trong đó Việt Nam có đại diện 2 người (Trần Lương, Nguyễn Như Huy). Triển lãm 10 năm Điêu khắc Toàn quốc (tháng 12) là sự kiện cuối năm được giới nghệ thuật trong nước mong chờ, song kết quả là không trao giải nhất, và cũng chưa được mỹ mãn như công chúng đón đợi.




    PAUL KLEE - Thế giới nước. 1925. Trong bộ tranh “Fish Magic”. Bảo tàng Nghệ thuật Philadelphia





    Tác phẩm của Francis Bacon, “Ba hình nghiên cứu về Lucian Freud”, tại Nhà đấu giá Christie's ở New York, tháng 12/2013


    2. Năm nay, sự phục hưng của nhiều bảo tàng và phòng trưng bày quốc gia trên khắp thế giới cũng đem lại phần nào niềm an ủi, lạc quan cho công chúng yêu mến nghệ thuật. Nhân kỷ niệm 150 năm ngày sinh của Edvard Munch, hoạt động triển lãm “Munch 150” (khai mạc tháng 6) có sự phối hợp giữa Bảo tàng Quốc gia Na Uy và Bảo tàng Munch ở Oslo, đã mang tới cho khán giả cơ hội có một không hai chiêm ngưỡng tới 270 tác phẩm của danh họa. Một triển lãm hồi cố khác của danh họa Georges Braque mang tên ông khai mạc tháng 9 tại Grand Palais, Paris, cũng là một trải nghiệm khó quên đối với công chúng quốc tế. Đây là một triển lãm kỳ vĩ bởi không chỉ trưng bày tác phẩm của một Braque họa sĩ, mà là sự kiện tôn vinh một nhà tư tưởng, một người sáng tạo. Cùng với Picasso có công đầu khai phá xu hướng hội họa lập thể, ông cũng là nhà phát minh của phong trào mang tính cách mạng trong lịch sử nghệ thuật này. Trong tháng 10, Paul Klee, một nghệ sĩ Bauhaus nổi tiếng, với tuyên ngôn “làm nghệ thuật là cuộc đi dạo”, có tới 130 tác phẩm được trưng bày trong triển lãm Making Visible (Làm cho trông thấy), quy mô chưa từng có dành riêng cho ông tại Tate Modern, London. Cũng tại London tháng 10, Bảo tàng Nghệ thuật Hoàng gia khai mạc triển lãm “Daumier: Visions of Paris” (Daumier: Những ảo ảnh Paris). Daumier được coi là họa sĩ vẽ tranh biếm họa lớn nhất của nước Pháp, người từng trả giá cho nghệ thuật của mình (đi tù vì những tác phẩm châm biếm vương triều và xã hội trưởng giả đương thời), ông xứng đáng được Degas và Picasso nể phục, còn Baudelaire thì ngưỡng mộ và xem ông như một “Balzac trong hội họa”. Là một thiên tài vẽ tranh biếm họa, minh họa và tranh in khắc, Daumier cũng là nhà điêu khắc tài ba với các tác phẩm nhỏ nhắn bằng đất sét, và tất nhiên rồi, một họa sĩ vĩ đại. Tại thủ đô nước Áo, từ tháng 10 công chúng rộn lên với triển lãm “Facing the Modern: The Portrait in Vienna, 1900” (Đối mặt với hiện đại: Chân dung tại Vienna, 1900), quy tụ những bức tranh vẽ chân dung mạnh mẽ của những “người khổng lồ” như Gustav Klimt, Egon Schiele và Oskar Kokoschka, một cuộc gặp gỡ đầy ám ảnh với một thành phố nghệ thuật mà cuộc sống hiện đại vào đầu thế kỷ 20 đồng nghĩa với ái tình, cái chết và những giấc mơ bất an.



    Căn hộ tại Munich và những bức tranh “mất hút” dưới thời Đức quốc xã vừa được phát lộ


    3. Một số sự kiện nghệ thuật “nổi cộm” khác, từ những phát hiện mới cho tới các vụ áp phe nghệ thuật đình đám, cũng đã thu hút khá nhiều sự chú ý của công chúng toàn cầu. Trong trọn tháng 10, Banksy – người nghệ sĩ đường phố bí ẩn nhất và có mặt khắp nơi trên thế giới, đã gây ngạc nhiên cho dân chúng thành phố New York, với một cuộc triển lãm ngoài trời mang tên “Best Out than In” (Lộ tốt hơn núp). Cả tháng đó, luôn bất ngờ và bí hiểm, bên cạnh việc vẽ rất nhiều tranh graffiti có chữ ký thương hiệu quen thuộc trên những con phố ở New York, thi thoảng họa sĩ lại rao bán cho khách tản bộ trong Công viên Trung tâm những tác phẩm nguyên bản của mình với giá rẻ như biếu: nhõn có 60 đôla (trên thị trường, giá tranh của Bansky khoảng 150.000 đôla/bức tương tự), song, rất ít người tin tưởng và mua, thế mới đau. Phi vụ cuối cùng của Banksy ở New York là việc chế lại một bức tranh cũ, vốn là một tranh rẻ tiền mua lại từ một cửa hàng đồ cũ, rồi rao bán với giá khủng lên tới 615.000 đôla, khiến cho một người khách sộp tuy đã “chấm” bức này rốt cuộc phải “bỏ của chạy người”.

    Tháng 11, sự phát hiện đầy mặc khải của một kho chứa khổng lồ những tác phẩm nghệ thuật từng bị Đức quốc xã cướp và bặt vô âm tín bấy lâu, khiến toàn thế giới rung động trong vui mừng lẫn tủi hổ. Kho báu khổng lồ với hơn 1.400 tác phẩm nghệ thuật này được các nhà điều tra thuế tình cờ phát hiện ra trong một căn hộ tại thành phố Munich, bao gồm nhiều tranh của Picasso, Liebermann, Kirchner, Chagall, Toulouse-Lautrec, Courbet, Renoir và Canaletto.




    Các bức tường lịch sử của Khu nghệ thuật 5Pointz sau “đêm trắng bi thương”, tháng 12/2013


    Cũng vào tháng 11, chỉ sau một đêm, khu nhà 5Pointz, thánh địa nổi tiếng nhất thế giới của nghệ thuật graffiti, nằm tại vùng Long Island City của thành phố New York, coi như đã bị xóa. Bị quét vôi hầu như trắng xóa tất cả, một di tích lịch sử nghệ thuật đường phố có tuổi đời hơn 30 năm của New York thế là đi tong. Tòa nhà mang tính biểu tượng về nghệ thuật graffiti này nằm trong khu đất hiện đang bị các công ty bất động sản và chính quyền thành phố muốn biến thành khu xây cất những căn hộ cao cấp, do vậy, hành vi bất ngờ quét vôi trắng khu nhà mà không thông báo trước (để các nghệ sĩ và công chúng không kịp đối phó) bị xem là sự kiện thiếu tôn trọng nghệ thuật đương đại, mà theo lời nghệ sĩ đường phố Meres One, đây có thể là một “tội ác nghệ thuật lớn nhất trong lịch sử”. Liệu bi kịch của thánh địa 5pointz có là điềm gở báo trước phút lâm chung của khu hợp tác xã nghệ thuật đương đại Zone9 ở Hà Nội ta vừa mới nảy mầm vui đã phải lìa đời hồi cuối tháng 12 vừa rồi?

    Sự kiện cuối cùng trong năm 2013 mang hy vọng đến cho thế giới nghệ thuật trong năm tới, lại vẫn liên quan tới câu chuyện thị trường. Tháng 12, thế giới nghệ thuật rung chuyển khi tác phẩm bộ ba của Francis Bacon đã bán được giá kỷ lục 142.400.000 đôla tại nhà đấu giá Christie's ở New York. Tác phẩm “Ba hình nghiên cứu về Lucian Freud” này lập nên một kỷ lục thế giới mới cho một tác phẩm nghệ thuật được bán đấu giá, song ý nghĩa của nó còn hơn thế. Cùng với việc bán được bức tranh Silver Car Crash (Thiên tai kép) của Andy Warhol với giá 105.400.000 đôla, ngay sau đó tại nhà đấu giá Sotheby's, kỷ lục này cho thấy khả năng phục hồi của thị trường nghệ thuật hiện nay và trong thời gian tới rất đáng phấn khởi.

    Phạm Long (điểm tin theo báo chí thế giới)

Share:         LinkHay.com