E-mail        Print        Font-size  
  • CON NGỰA TRÊN GỐM CỔ

     



    Từ con ngựa thật đến con ngựa thần thoại có cánh bay trên mây, loài vật thượng đẳng gắn bó với con người trong giao thông vận tải, chiến đấu, luyện võ, môn thể thao thường rất gắn bó với đời sống con người. Vì thế người thợ gốm xưa đã khéo léo mô tả trên các loại đồ gốm tráng men bền vững mà ta may mắn được nhìn thấy hôm nay.

    Trong lòng một đĩa có đường kính 36cm tráng men trắng nhiều màu lam, lục, đỏ vẽ hình một con ngựa, đầu nó ngoảnh lại sau, bờm chổng lên, hai chân trước chồm tới để hai chân sau nhất bổng, tung vó rướn tới trước. Con ngựa được vẽ bằng nét xanh cô ban dưới men, - vẽ men lam - không vờn đậm nhạt; chung quanh nó là những đám mây lớn nhỏ làm tăng dáng vẻ, sự hùng tráng oai vệ của ngựa thần như đang tung vó trong mây. Tiếc rằng, một màu đỏ vẽ xen kẽ bằng nét mảnh để mô tả bờm lông trên mình hay viền mây… đã bị mất màu. Màu lục cũng bị xỉn do bị ảnh hưởng nước biển.


            


           


    Một số đĩa khác, bình Kendi, những đồ đựng… cũng trang trí hình ngựa: Đầu trông giống rồng hay lân, thân mình có vảy như vảy rồng chỉ duy nhất có chân với những móng của loài ngựa, con vật thần này có nguồn gốc từ một câu chuyện cổ tích được mọi người gọi là Long mã.

    Một con ngựa khác được vẽ trên đĩa, nắp hộp, bình lớn… ngoài tư thế: chạy như tung vó, phi thế nhưng thân mình còn mang đôi cánh vì vậy làm ta liên tưởng nó đang bay trên mây - ngựa có cánh.

    Tất cả các hình ảnh con ngựa được mô tả ở trên đều được thể hiện nhiều màu (Poly Crome), đơn sắc (Mono Crome) với màu lam. Phổ biến nhất với đề tài ngựa hiện diện nhiều ở đĩa kích thước lớn từ 34cm đến 46cm; ngoài ra còn có các hình ảnh nhàn nhã của chú ngựa: gặm cỏ, được chăm sóc (chăn dắt), giỡn trăng… trên nắp hộp, bình, lọ, âu…

        


    Hàng trăm ngàn cổ vật là những kiểu dáng đồ gốm khác nhau thu vớt trong con tàu cổ đắm vùng biển Cù Lao chàm, Hội An, Quảng Nam có xuất xứ từ miền Bắc ở trung tâm sản xuất Chu Đậu - Mỹ Xá - Hải Dương vào thế kỷ thứ XV. Ta sẽ thích thú với các hình ảnh con ngựa đủ mọi tư thế hoạt động vốn có của nó được trang trí trên đĩa, bình, bát, lọ, âu… là những đồ đựng, đồ rót có bề mặt phẳng, khối cầu cong.

    Tạo hình ngựa được những họa sĩ, nghệ nhân gốm tài hoa sử dụng bằng những cây bút lông với thủ bút: phóng bút, công bút, vẽ nhiều màu hoặc vẽ lam. Hầu hết con ngựa được thể hiện trân trọng bằng các vật dụng có phủ men tốt. Ngoài những hình ảnh con ngựa thực, người xưa mơ ước con ngựa thần thoại với đôi cánh trên lưng cưỡi mây bay nhắc ta nhớ hình ảnh Thánh Gióng đánh giặc Ân.


     








    Nhân mùa xuân con ngựa, Giáp Ngọ - xin giới thiệu với các bạn yêu mỹ thuật cổ, vài nét về con ngựa qua những cổ vật là gốm sứ được thu vớt từ con tàu cổ đắm vùng biển Cù Lao Chàm, Quảng Nam (1997 - 2000). Những con ngựa được vẽ bởi những họa sĩ, nghệ nhân gốm Việt tài hoa, mà trung tâm sản xuất là Chu Đậu - Mỹ Xá - Hải Dương - Thời đại Lê Sơ.

    Ảnh trong bài: Những cổ vật gốm được tìm thấy trên con tàu cổ đắm vùng biển Cù Lao Chàm, Quảng Nam (1997-2000). Một số cổ vật đã được bán đấu giá, một số hiện đang lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Việt Nam



    Nguyễn Thượng Hỷ

Share:         LinkHay.com